Samsun'da yaşayan 74 yaşındaki emekli öğretmen Hakkı Albayrak, yaklaşık 20 yıldır üç kıta ve 50 ülkeden özenle topladığı tohumlarla evinin bahçesinde adeta bir dünya bahçesi oluşturdu. 200 farklı meyve ve sebze türünü yetiştirmeyi başaran Albayrak, bahçesini bilimsel bir merak ve tutkunun ürünü olarak nitelendiriyor. Doğal tohumların önemine dikkat çeken Albayrak, bu koleksiyonun aynı zamanda genetik çeşitliliğin korunmasına katkı sağladığını belirtiyor.
Dünya Turundan Tohum Koleksiyonu
Emekli fizik öğretmeni olan Hakkı Albayrak, öğretmenlik yıllarında başladığı seyahatlerini emeklilik sonrası da sürdürdü. Asya, Afrika ve Avrupa’yı kapsayan gezilerinde farklı kültürlerin yerel pazarlarından, çiftçilerinden ve botanik bahçelerinden tohum topladı. Albayrak, "Her tohumun bir hikayesi var. Bu tohumlar sadece bitki değil, gittiğim ülkelerin kültürünü ve doğasını da taşıyor” diyor. Topladığı tohumları özenle etiketleyen Albayrak, her birinin hangi ülkeden ve hangi koşullarda geldiğini not alarak kayıt altına alıyor.
Bu koleksiyonda sadece yaygın türler değil, egzotik meyveler ve yöresel sebzeler de yer alıyor. Albayrak'ın bahçesinde Afrika'nın narı, Güney Amerika'nın pepino kavunu, Asya'nın acı salatalığı gibi nadir türlerin yanı sıra Türkiye'nin farklı bölgelerinden tohumlar da bulunuyor. Koleksiyonunda yaklaşık 200 türün olduğunu belirten Albayrak, her yıl yeni tohumlar ekleyerek koleksiyonunu zenginleştiriyor.
Doğal Tohumların Önemi ve Eğitim Çalışmaları
Hakkı Albayrak, sadece bir bahçe kurmakla kalmamış, aynı zamanda doğal tohumların önemi konusunda farkındalık yaratmak için de çalışıyor. Bahçesinde düzenlediği etkinliklerle öğrencilere ve meraklılara tohum çeşitliliğini anlatıyor. "Ticari tarımın yaygınlaşmasıyla birlikte yerel tohumlar yok olma tehlikesiyle karşı karşıya. Bu tohumları gelecek nesillere aktarmak önemli" diyen Albayrak, tohumların çoğunu ziyaretçilere hediye ederek yayılmasını sağlıyor. Ayrıca, tohumların saklanması ve yetiştirilmesiyle ilgili bilgi paylaşımı yapmak için yerel tohum takas etkinliklerine de katılıyor.
Albayrak’ın bu çabası, bölgede takdirle karşılanıyor. Samsun İl Tarım ve Orman Müdürlüğü yetkilileri, biyolojik çeşitliliğin korunmasında bu tür özel koleksiyonların önemine dikkat çekiyor. Ayrıca, Albayrak’ın bahçesi, üniversitelerin ziraat fakültelerinden araştırmacıların da ilgisini çekiyor.
Gelecek Nesillere Tohum Mirası
Hakkı Albayrak, yaşına rağmen enerjisini ve heyecanını koruyor. Bahçesindeki türlerin çoğunu kendi imkanlarıyla yetiştiriyor, ancak iklim koşullarına uyum sağlayamayan türler de oluyor. Buna rağmen, denemelerine devam ediyor ve her yıl yeni türler ekleyerek başarı oranını artırıyor. Albayrak, "Bu bahçe bir miras. Amacım, bu tohumları ve bilgiyi gençlere aktarmak" diyerek sözlerini noktalıyor. Bahçesinin kapıları, tohumlara ilgi duyan herkese açık. Bu sayede farklı ülkelerin bitki örtüsü, Samsun'un Karadeniz ikliminde yaşamaya devam ediyor.
Türkiye'de son yıllarda yerel tohumlara olan ilginin artmasına rağmen, bu tür kapsamlı kişisel koleksiyonlar oldukça nadir. Albayrak'ın çalışması, bireysel çabaların biyoçeşitlilik üzerinde ne kadar büyük bir etki yaratabileceğini gösteriyor. Tohum bankalarının ve resmi kurumların yanı sıra, bu tür sivil girişimlerin de desteklenmesi, genetik mirasın korunması için hayati önem taşıyor.
