Ege Bölgesi'nde sakız ağacı yetiştiriciliği, ekonomik değeriyle dikkat çekiyor. Türkiye'nin 3 ilinde hasadına başlanan sakız, gram gram toplanıyor ve kilosu 50 bin liradan alıcı buluyor. Bu yıl rekoltenin yüksek olması, üreticilerin yüzünü güldürürken, sakızın stratejik bir tarım ürünü haline geldiği belirtiliyor.
Sakız üretimi ve ekonomik değeri
Sakız ağacı (Pistacia lentiscus), özellikle Ege kıyılarında yetişiyor. Türkiye'de İzmir, Aydın ve Muğla illerinde yoğunlaşan sakız üretimi, hem iç pazarda hem de ihracatta önemli bir yer tutuyor. Sakızın kilogram fiyatının 50 bin TL'ye ulaşması, üreticilerin bu alana yönelmesine neden oldu. Uzmanlar, sakızın gıda, kozmetik ve ilaç sanayinde kullanıldığını, doğal ve katkısız olmasının talebi artırdığını vurguluyor.
Çeşme, Sakız Adası'nın karşısında yer alması nedeniyle Türkiye'de sakız üretiminin merkezi olarak biliniyor. Çeşme Belediyesi'nin destekleriyle son yıllarda sakız ağacı sayısı artırıldı. Bölgedeki üreticiler, sakızın yanı sıra sakız ağacının meyvesi olan menengiçten de gelir elde ediyor. Sakız hasadı, ağustos ayında başlayıp eylül sonuna kadar devam ediyor. Hasat sırasında ağaç gövdelerine yapılan çiziklerden sızan reçine, iki hafta içinde kuruyarak sakız haline geliyor.
İzmir'in Çeşme ilçesinde sakız üreticiliği yapan Ali Yılmaz, bu yıl hava koşullarının iyi gitmesi nedeniyle verimden memnun olduklarını söyledi. Yılmaz, "Sakız toplamak oldukça zahmetli. Her ağaçtan ortalama 200-300 gram sakız elde ediyoruz. Ama fiyatlar yüksek olunca emeğimizin karşılığını alıyoruz. Kilogramı 50 bin liraya satıyoruz. Bu yıl 5 kilogram sakız topladım, 250 bin lira gelir elde ettim" dedi.
Türkiye'de sakız üretiminin dünü ve bugünü
Türkiye, bir dönem Sakız Adası'ndan getirilen sakızlarla ünlüydü. Ancak 1990'lı yıllarda Çeşme'de başlatılan aşılama çalışmaları sayesinde yerli üretim arttı. Bugün Türkiye'de yaklaşık 500 bin sakız ağacı bulunuyor. Bu ağaçların büyük bir kısmı Çeşme yarımadasında yer alıyor. Sakız üretimi, hem bölge ekonomisine katkı sağlıyor hem de kırsal kalkınmaya destek oluyor.
Tarım ve Orman Bakanlığı'nın verilerine göre, Türkiye'de yıllık sakız üretimi 10-15 ton civarında. Bu miktar, dünya üretiminin yüzde 5'ine denk geliyor. Dünyada sakız üretiminde Yunanistan'ın Sakız Adası ilk sırada yer alıyor. Türkiye'nin sakız üretimini artırması, ithalatı azaltarak döviz tasarrufu sağlayacak. Ayrıca sakızın katma değeri yüksek bir ürün olması, ihracat potansiyelini de artırıyor.
Sakızın fiyatının yüksek olmasında, toplama işleminin zahmetli olması ve arzın sınırlı kalması etkili. Uzmanlar, sakız ağacı sayısının artırılması ve üretimin yaygınlaştırılması gerektiğini belirtiyor. Özellikle Ege Bölgesi'nde orman yangınlarıyla mücadele kapsamında sakız ağaçlarının yangınlara dayanıklı olduğu biliniyor. Bu nedenle sakız ağaçlandırması, orman yangınlarına karşı doğal bir önlem olarak da değerlendiriliyor.
Ekonomistler, sakızın yüksek fiyatının devam edeceğini öngörüyor. Doğal ürünlere olan talebin artması, sakızın değerini daha da yükseltebilir. Ancak uzmanlar, sakız üretiminde verimliliğin artırılması için modern tekniklerin kullanılması ve üreticilere eğitim verilmesi gerektiğini vurguluyor. Aksi takdirde, artan talep karşısında yeterli arz sağlanamayabilir.
