Sakarya'da 17 Ağustos 1999 Marmara Depremi'nin ardından hayata geçirilen 'mahalle bazlı kentsel dönüşüm' modelinin ilk örneği, Tığcılar Kentsel Dönüşüm Projesi 1. Etap'ta fiilen başladı. Hak sahiplerinin yüzde 91'inin uzlaşısıyla yürütülen projede, 718 bağımsız bölümün dönüşümü için ilk bina yıkıldı. Böylece Sakarya, deprem sonrası yıllardır konuşulan ancak bir türlü hayata geçirilemeyen mahalle ölçekli dönüşümde ilk adımı atmış oldu.
İlk Bina Yıkıldı, 718 Bağımsız Bölüm Dönüşecek
Proje kapsamında Tığcılar Mahallesi'nde bulunan ve riskli yapı statüsünde olan binaların yıkımına başlandı. İlk etapta 718 bağımsız bölümün yıkılıp yerine modern, depreme dayanıklı konutların inşa edilmesi planlanıyor. Yetkililer, yıkım çalışmalarının planlanan takvim doğrultusunda süreceğini ve hak sahiplerinin büyük bölümünün anlaşma sağladığını belirtti. Uzlaşma oranının yüzde 91'e ulaşması, projenin toplumsal meşruiyetini de gösteriyor.
Yıkımın ardından bölgede zemin etütleri tamamlanacak ve yeni yapılar için temel atma aşamasına geçilecek. Proje, sadece fiziksel bir dönüşümü değil, aynı zamanda sosyal donatı alanları, yeşil alanlar ve altyapı iyileştirmelerini de kapsıyor. Mahalle sakinleri, yıllardır bekledikleri dönüşümün başlamasından duydukları memnuniyeti ifade ederken, sürecin hızlı ilerlemesi için yetkililerden söz aldıklarını söylüyor.
Mahalle Bazlı Dönüşüm Neden Önemli?
Türkiye'de kentsel dönüşüm genellikle parsel veya ada ölçeğinde yapılıyor. Ancak Sakarya'da uygulanan model, bir mahallenin bütüncül olarak ele alınmasını öngörüyor. Bu yaklaşım, hem daha geniş bir alanda risk azaltımı sağlıyor hem de sosyal dokunun korunmasına imkân tanıyor. Tığcılar Projesi, bu anlamda Türkiye'ye örnek olabilecek nitelikte.
27 yıl önce yaşanan asrın felaketinde Sakarya, büyük can ve mal kaybı yaşamıştı. Depremin ardından başlatılan yapılaşma süreci, zaman içinde yeni risklerin oluşmasına engel olamadı. Özellikle 1999 öncesi yapılan binaların büyük çoğunluğu deprem yönetmeliklerine uygun değil. Bu nedenle mahalle bazlı dönüşüm, sadece Sakarya için değil, deprem kuşağındaki tüm şehirler için kritik bir çözüm olarak görülüyor.
Projenin hayata geçmesinde yerel yönetim, merkezi idare ve hak sahipleri arasındaki iş birliği etkili oldu. Uzlaşma sürecinde yapılan bilgilendirme toplantıları ve şeffaf müzakereler, yüzde 91'lik anlaşma oranını beraberinde getirdi. Bu oran, benzer projelerde genellikle yüzde 60-70 bandında kaldığı düşünülürse, Tığcılar özelinde önemli bir başarı olarak değerlendiriliyor.
Projenin Aşamaları ve Gelecek Planları
Tığcılar Kentsel Dönüşüm Projesi 1. Etap'ın tamamlanmasının ardından, bölgede 2. ve 3. etapların da başlatılması planlanıyor. Toplamda 2 binden fazla bağımsız bölümün dönüştürülmesi hedefleniyor. İlk etapta yıkımı yapılan binaların yerine inşa edilecek yeni konutların 2026 yılı sonuna kadar teslim edilmesi öngörülüyor.
Proje kapsamında ayrıca bölgeye yeni bir ilkokul, sağlık ocağı ve kapalı pazar alanı kazandırılması da planlar arasında. Bu sosyal donatılar, dönüşümün sadece bina yenilemekle sınırlı kalmayacağını, aynı zamanda yaşam kalitesini artıracağını gösteriyor. Mahalle sakinleri, yeni yapıların tamamlanmasıyla birlikte bölgenin çehresinin değişeceğine inanıyor.
Yetkililer, hak sahiplerinin geçici konut ihtiyacının karşılanması için kira yardımı ve konteyner kent gibi çözümlerin devrede olduğunu belirtiyor. Yıkım sürecinde mağduriyet yaşanmaması için sosyal destek programları da yürütülüyor. Böylece dönüşümün toplumsal boyutu da gözetilmiş oluyor.
Sakarya İçin Yeni Bir Dönem
Sakarya, 1999 depreminden sonra uzun yıllar boyunca yaralarını sarmaya çalıştı. Ancak kentsel dönüşümde istenen hız yakalanamadı. Tığcılar Projesi, bu anlamda bir milat olarak görülüyor. Mahalle bazlı modelin başarılı olması halinde, diğer ilçelerde de benzer projelerin önü açılacak. Bu da Sakarya'nın deprem direncini artıracak ve kent kimliğini güçlendirecek.
Uzmanlar, mahalle bazlı dönüşümün uzun vadede daha sürdürülebilir olduğunu vurguluyor. Parsel bazlı dönüşümde komşuluk ilişkileri zedelenirken, mahalle ölçeğinde yapılan planlamalar sosyal dokuyu koruyor. Ayrıca altyapı ve ulaşım gibi sorunlar da bütüncül olarak çözülebiliyor. Tığcılar örneği, bu yaklaşımın uygulanabilirliğini gösteriyor.
Önümüzdeki günlerde yıkım çalışmalarının hızlanması ve daha fazla binanın yıkılması bekleniyor. Hak sahipleri, sürecin şeffaf yürütülmesinden memnun olduklarını dile getirirken, yetkililer de projeyi yakından takip ediyor. Sakarya'daki bu ilk mahalle bazlı dönüşüm, Türkiye'nin deprem gerçeğiyle yüzleşmesinde önemli bir adım olarak tarihe geçecek gibi görünüyor.
