Türkiye genelinde sahillerde sigara içilmesinin yasaklanması için harekete geçen çevre aktivistleri ve turizm sektörü temsilcileri, İspanya ve Fransa’da uygulanan modelin Türkiye’ye adaptasyonunu talep ediyor. Edinilen bilgiye göre, konuyla ilgili yasa teklifi önümüzdeki hafta TBMM’ye sunulacak. Sahillerdeki izmarit kirliliğinin her yıl tonlarca atık oluşturduğu ve deniz canlılarına ciddi zararlar verdiği belirtiliyor.
İspanya ve Fransa modeli nasıl işliyor?
İspanya’da Katalonya ve Endülüs gibi bölgelerde sahillerde sigara içmek 2020 yılından bu yana yasak. Yasak ihlalinde 750 Euro’ya kadar para cezası uygulanıyor. Fransa’da ise 2022’de başlatılan pilot uygulama kapsamında 30 sahilde sigara yasağı getirildi ve cezai yaptırımlar giderek artırıldı. Türkiye’deki çevre örgütleri, benzer bir modelin Akdeniz, Ege ve Marmara sahillerinde uygulanmasını istiyor. Turizm Bakanlığı yetkilileri, yasağın turistler tarafından da destekleneceğini düşünüyor.
İzmarit kirliliğinin boyutları
Çevre Mühendisleri Odası verilerine göre, Türkiye sahillerinde her yıl yaklaşık 20 milyar izmarit birikiyor. Bir izmaritin doğada çözünmesi 10 yıl sürüyor. Deniz Kaplumbağaları gibi nesli tehdit altındaki türlerin, izmaritleri gıda sanarak yutması ölümlere neden oluyor. Sivil toplum kuruluşları, bu kirliliğin sona erdirilmesi için alternatif içicilik alanları oluşturulmasını da öneriyor.
Yasa teklifinde neler var?
Yasa teklifinde, sahillerde sigara içilmesinin yasaklanması, belirlenen mesafelerde (genellikle 10 metre) içici kulübeleri kurulması ve cezai işlemlerin kademeli olarak uygulanması öngörülüyor. Ayrıca, sahil işletmelerinin de kendi alanlarında sigara içilmesini engellemesi isteniyor. Teklifin, Turizm Bakanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın ortak çalışmasıyla hazırlandığı belirtildi.
Turizmcilerden destek
Türkiye Otelciler Federasyonu (TÜROFED) yöneticileri, uygulamayı desteklediklerini açıkladı. Federasyon temsilcileri, “Özellikle mavi bayraklı sahillerimizde bu yasağın uygulanması, turizm gelirimizi artıracak ve çevre bilincini güçlendirecek” dedi. Antalya, Muğla ve İzmir gibi turistik illerdeki yerel yönetimler de yasağın kendi bölgelerinde öncelikle uygulanmasını talep etti.
Uzun vadeli etkiler
Sağlık Bakanlığı kaynakları, yasağın sadece çevre değil halk sağlığı açısından da olumlu sonuçlar doğuracağını ifade ediyor. Pasif içiciliğin önlenmesi ve plajlarda daha temiz bir ortam oluşması bekleniyor. Ancak bağımlılıkla mücadele edenler için alternatif düzenlemeler yapılması gerektiği de vurgulanıyor. Uygulamanın, tütün kontrolü politikaları kapsamında Türkiye’nin daha önce benimsediği kısmi yasakların bir adım ötesi olduğu ifade ediliyor.
Bu gelişme, dünyada artan çevre koruma bilinci ve sürdürülebilir turizm eğilimleriyle uyumlu bir adım olarak değerlendirilebilir. İspanya ve Fransa örneklerindeki başarılı sonuçlar, Türkiye’nin de kısa sürede benzer bir dönüşüm yaşayabileceğini gösteriyor. Sermaye yoğun bir sektör olan turizmde temizlik ve çevre düzenlemeleri, rekabet gücünü artıran unsurlar arasında sayılıyor. Sahillerde sigara yasağı, bu bağlamda hem ekolojik hem de ekonomik fayda sağlayabilir.
