Rusya'nın, Türkiye'nin F-35 savaş uçaklarına yeniden kavuşabilmesi için S-400 hava savunma sistemlerini Birleşik Arap Emirlikleri'ne (BAE) satma fikrine sıcak baktığı ileri sürüldü. Moskova'nın bu yaklaşımında, BAE'nin NATO üyesi olmaması ve Rusya ile iyi ilişkiler yürütmesinin etkili olduğu belirtiliyor. Türkiye'nin S-400 alımı nedeniyle F-35 programından çıkarılması, iki ülke arasında uzun süredir devam eden bir gerilim konusu olmuştu.
Rusya'nın BAE'ye sıcak bakışı ve nedenleri
İddiaya göre Rusya, Türkiye'nin S-400'leri BAE'ye devretmesini kabul edebilir. Bu fikrin arkasında yatan ana neden, BAE'nin NATO üyesi olmaması ve Rusya ile güçlü ekonomik ve siyasi bağlara sahip olması. Rusya, bu sayede S-400'lerin NATO üyesi bir ülkede konuşlanmasından kaynaklanan endişeleri de bertaraf etmiş olacak. Ayrıca BAE'nin bölgesel bir güç olarak S-400 sistemine sahip olması, Rusya'nın Orta Doğu'daki nüfuzunu artırabilir. Bu durum, Türkiye'nin F-35 programına geri dönmesi için bir kapı aralayabilir.
Türkiye'nin F-35 serüveni ve S-400 krizi
Türkiye, F-35 programına ortak üretici olarak dahil olmuş ve 100'den fazla uçak siparişi vermişti. Ancak 2019 yılında Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi tedarik etmesi, ABD'nin tepkisini çekmiş ve Türkiye programdan çıkarılmıştı. ABD, S-400'lerin NATO sistemleriyle uyumsuz olduğunu ve F-35'in gizlilik özelliklerini tehlikeye atabileceğini savunmuştu. Türkiye ise S-400'lerin savunma amaçlı olduğunu ve F-35'e tehdit oluşturmadığını vurgulayarak kararın haksız olduğunu dile getirmişti. Bu kriz, iki ülke arasındaki ilişkileri de olumsuz etkilemişti.
BAE'nin rolü ve bölgesel denklem
Birleşik Arap Emirlikleri, son yıllarda savunma alanında önemli atılımlar yapıyor. BAE, özellikle ABD ve Rusya gibi ülkelerden çeşitli silah sistemleri tedarik ederek askeri kapasitesini güçlendiriyor. S-400'lerin BAE'ye satılması, bu ülkenin hava savunma yeteneklerini artırabilir ve bölgedeki güç dengesini etkileyebilir. Ayrıca BAE'nin, Türkiye ile son dönemde normalleşme adımları atması, bu olası transferin önünü açabilir. Ancak böyle bir anlaşmanın hayata geçmesi için ABD'nin de onayı gerekiyor. ABD'nin Türkiye'ye yönelik yaptırımları, S-400'lerin üçüncü bir ülkeye satışını da kapsayabilir. Bu nedenle süreç, uluslararası hukuk ve diplomatik müzakereler açısından karmaşık bir görünüm arz ediyor.
Uzman değerlendirmeleri ve gelecek senaryoları
Analistlere göre, Rusya'nın bu adımı, hem Türkiye ile ilişkilerini korumak hem de gelir elde etmek istemesinden kaynaklanıyor olabilir. Türkiye, S-400'leri satmak yerine kendi hava savunma sistemlerini geliştirmeye odaklanabilir. Örneğin, Türk savunma sanayii tarafından geliştirilen SİPER projesi, uzun vadede Türkiye'nin ihtiyaçlarını karşılayabilir. Ancak bu süreç yıllar alabilir. F-35 programına dönüş ise Türkiye'nin savunma sanayii için büyük bir kazanım olurdu. Türkiye, F-35 parçaları üreterek ekonomiye katkı sağlayabilir ve hava kuvvetlerini modernize edebilirdi. Ancak ABD'nin tutumu, bu konuda belirleyici olacak. ABD Başkanı Joe Biden yönetimi, Türkiye ile ilişkileri iyileştirme sinyalleri verse de Kongre'de Türkiye karşıtı bir hava bulunuyor. Bu nedenle sürecin önümüzdeki aylarda netleşmesi bekleniyor.
