Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Rus petrolüne tavan fiyat uygulamasına katılan ülkelere petrol ve petrol ürünü satışını yasaklayan kararnamenin süresini uzattı. Kremlin'den yapılan açıklamaya göre, söz konusu yasak 31 Aralık 2025 tarihine kadar yürürlükte kalacak. Karar, Batılı ülkelerin Ukrayna savaşı nedeniyle Rusya'ya uyguladığı yaptırımlara karşı Moskova'nın misilleme stratejisinin bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Yasağın kapsamı ve geçmişi
Putin'in imzaladığı kararname, tavan fiyat mekanizmasına doğrudan veya dolaylı olarak katılan tüm yabancı alıcılara Rus petrolü ve petrol ürünlerinin satışını yasaklıyor. İlk olarak Şubat 2023'te yürürlüğe giren yasak, daha önce 31 Aralık 2024'e kadar uzatılmıştı. Yeni kararla birlikte yasak süresi bir yıl daha uzatılmış oldu. Kararname, Rusya'nın ham petrol, fuel oil, dizel ve diğer rafine ürünlerinin ihracatını kapsıyor. Ancak Kremlin, yasaktan muafiyet tanınabileceğini de belirtiyor.
Rusya, Batılı ülkelerin Aralık 2022'de deniz yoluyla taşınan Rus petrolüne varil başına 60 dolar tavan fiyat uygulamasına başlamasının ardından bu yasağı getirmişti. Avrupa Birliği, G7 ülkeleri ve Avustralya tarafından oluşturulan tavan fiyat mekanizması, Rusya'nın petrol gelirlerini kısarak savaş bütçesini daraltmayı hedefliyor. Moskova ise bu adımı piyasa müdahalesi olarak nitelendiriyor ve karşı önlemler alıyor.
Küresel enerji piyasalarına etkisi
Rusya'nın yasak kararını uzatması, küresel petrol piyasalarında arz endişelerini yeniden gündeme getirdi. Rusya, dünyanın en büyük petrol ihracatçılarından biri konumunda. Uzmanlar, yasağın özellikle Asya pazarındaki alıcıları etkileyebileceğini belirtiyor. Çin ve Hindistan gibi ülkeler, tavan fiyat uygulamasına katılmadıkları için Rus petrolünü indirimli olarak satın almaya devam ediyor. Ancak Batılı nakliye ve sigorta şirketlerinin tavan fiyat kurallarına uyması, Rusya'nın alternatif lojistik çözümler arayışını hızlandırdı.
Rusya ayrıca, yaptırımlara rağmen petrol ihracatını sürdürebilmek için kendi tanker filosunu genişletiyor ve dolarlık ödeme sistemleri yerine ulusal para birimleriyle ticareti teşvik ediyor. Enerji Bakanlığı verilerine göre, Rusya'nın petrol gelirleri 2024 yılında bir önceki yıla göre yüzde 15 oranında azaldı. Uzun vadeli yasak, bu gelirlerin daha da düşmesine yol açabilir.
Bağımsız analistler, Moskova'nın yasak kararının sembolik bir hamle olduğunu, ancak pratikte Rus petrolünün alternatif pazarlar bulmaya devam ettiğini vurguluyor. Yine de, Batı yaptırımlarının ve tavan fiyat uygulamasının Rusya'nın savaş maliyetini artırdığı ve bütçe açığını büyüttüğü ifade ediliyor. Önümüzdeki dönemde taraflar arasındaki enerji savaşının daha da kızışması bekleniyor.
