Dijital platformlar üzerinden yürütülen içerik politikalarının çocuklar, gençler ve aile yapısı üzerindeki etkileri yeniden tartışma konusu oldu. Uzmanlar, YouTube, Netflix ve TikTok gibi küresel mecralarda denetim mekanizmasının yetersiz kaldığını belirtirken, RTÜK'ün özellikle geleneksel medyaya uyguladığı yaptırımların dijital alanda neden uygulanmadığını sorguluyor.
Hangi İçerikler Denetimsiz?
Dijital platformlarda çocuk istismarı, zararlı akımlar, şiddet içeren içerikler ve aile yapısını hedef alan yayınlar sıklıkla karşımıza çıkıyor. Özellikle TikTok ve YouTube'da çocukları hedef alan tehlikeli içerikler, aileler tarafından sıkça şikayet ediliyor. Ancak mevcut düzenlemeler, bu içeriklerin kaldırılması konusunda yeterli hız ve etkinliği sağlayamıyor. Bu durum, dijital medyada çocukların ve gençlerin karşılaştığı riskleri artırıyor.
Öte yandan, geleneksel televizyon yayınlarında RTÜK'ün aktif bir şekilde müdahale ettiği içerikler, dijital platformlarda aynı denetime tabi değil. Örneğin, televizyonda yayınlanan bir programda aile yapısına aykırı içerikler nedeniyle ceza kesilirken, benzer içerikler Netflix veya YouTube'da rahatlıkla izlenebiliyor. Bu durum, 'kimine ceza, kimine sefa' eleştirilerini beraberinde getiriyor.
RTÜK'ün Yasal Yetkileri Neler?
RTÜK'ün dijital mecralar üzerindeki yetkisi, 6112 sayılı Kanun ve 2020'de yürürlüğe giren 'İnternet Ortamından Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar İle İlgili Yapılan Hizmetlerin Denetlenmesi Hakkında Kanun' ile sınırlıdır. Bu yasal düzenlemelere rağmen, RTÜK'ün uygulamaları genellikle şikayet üzerine gerçekleşmekte ve süreç yavaş işlemektedir. Ayrıca, yabancı menşeli platformların Türkiye'deki temsilciliklerinin olmaması, denetim süreçlerini daha da karmaşık hale getirmektedir.
RTÜK üyeleri ve yetkililer, dijital platformların uluslararası nitelikte olduğunu ve bu nedenle denetim mekanizmalarının daha farklı bir yaklaşım gerektirdiğini ifade ediyor. Ancak uzmanlar, bu açıklamaların yeterli olmadığını, çocukların ve gençlerin korunması için daha etkili adımlar atılması gerektiğini vurguluyor.
Uzmanlar Ne Diyor?
İletişim uzmanları ve sivil toplum örgütleri, dijital medyanın denetiminde çifte standart olduğunu savunuyor. Yeni Medya ve İletişim uzmanı Prof. Dr. Emre Tansu, "Televizyonda birkaç saniye süren bir görüntü için RTÜK anında ceza kesiyor. Ancak dijital platformlarda saatlerce izlenen zararlı içerik hiçbir yaptırımla karşılaşmıyor. Bu tutarlılık, toplum nezdinde güven kaybına yol açıyor" ifadelerini kullandı.
Çocuk psikiyatristi Dr. Elif Kaya ise "Dijital ortamda çocukların maruz kaldığı içerikler, geleneksel medyadan çok daha etkili ve tehlikeli olabiliyor. Bu yüzden RTÜK'ün dijital medyayı da aynı hassasiyetle denetlemesi şart. Aksi takdirde çocukların geleceği ve aile yapısı ciddi tehdit altında" değerlendirmesinde bulundu.
Geleneksel Medyada RTÜK Uygulamaları Örnekleri
RTÜK, son yıllarda çeşitli televizyon programlarına gelen şikayetler üzerine yaptırımlar uyguladı. Özellikle ana haber bültenlerinde ve prime time kuşağında yayınlanan programlarda, aile yapısını hedef alan içerikler gerekçesiyle para cezası verildi. Bu cezalar, yayıncıların reklam gelirlerini doğrudan etkileyerek caydırıcılık sağlamayı amaçlıyor.
Ancak aynı içerikler dijital platformlarda yayınlandığında RTÜK'ün müdahalesi ya çok geç oluyor ya da hiç olmuyor. Örneğin, sosyal medyada yayılan ve aile yapısını aşağılayan bir video, milyonlarca izlenmeye ulaşmasına rağmen incelenmek üzere bekletiliyor.
Dijital Medya Denetimi İçin Kaçan Fırsatlar
Dijital medya platformlarının Türkiye'deki kullanıcı sayıları her geçen gün artıyor. Bu platformların Türkiye'de temsilcilik açması ve RTÜK ile iş birliği yapması, denetim süreçlerini hızlandırabilir. Ancak bu konuda somut adımlar atılmış değil. Ayrıca, yapay zeka destekli içerik denetim sistemleri, zararlı içeriklerin tespitini kolaylaştırabilir. Buna rağmen, bu tür teknolojik altyapıların devreye alınması tartışmaları hala sürüyor.
Sonuç
RTÜK'ün dijital medyaya yönelik denetim politikaları, toplumun farklı kesimlerinde tartışma yaratıyor. Geleneksel medyada uygulanan sıkı denetim, dijital mecralarda aynı etkiyle uygulanmadığı sürece, 'kimine ceza, kimine sefa' eleştirileri haklılık kazanacaktır. Türkiye'nin, dijital çağın gerekliliklerine uygun ve yetişkinlerle çocukların korunmasını merkeze alan bir denetim mekanizması geliştirmesi büyük önem taşıyor. Bu adımın atılmaması, hem aile yapısını hem de gençlerin geleceğini olumsuz etkilemeye devam edecektir.
