Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Rusya'nın Ukrayna ile 2022 yılında İstanbul'da yapılan barış görüşmeleri temelinde yeniden müzakere masasına oturmaya hazır olduğunu duyurdu. Putin, Moskova'da düzenlediği basın toplantısında, Kiev yönetiminin barışa yanaşması halinde diyaloğa açık olduklarını vurguladı. Bu açıklama, Ukrayna savaşının başlamasından bu yana Rusya'nın en somut barış sinyali olarak değerlendiriliyor.
Putin'in açıklamaları ve müzakerelerin temeli
Putin, 2022'nin ilk aylarında İstanbul'da gerçekleşen ve tarafların ateşkes ve tarafsızlık konusunda anlaşmaya yaklaştığı görüşmelere atıfta bulundu. “O zaman varılan mutabakat metni bugün de geçerlidir. Biz diyaloğa kapalı değiliz, Ukrayna tarafı da samimi bir tutum sergilerse diyalog mümkündür” dedi. Rus lider, özellikle Ukrayna'nın NATO üyeliğinden vazgeçmesi, tarafsız statü kazanması ve Rusça'nın ikinci resmi dil olarak tanınması gibi maddelere işaret etti. Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov da daha sonra yaptığı açıklamada, “Putin'in sözleri müzakerelere hazır olduğumuzu teyit etmektedir. Top şimdi Kiev'in sahasında” ifadelerini kullandı.
Ukrayna'dan temkinli yanıt
Ukrayna Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Oleg Nikolenko, Putin'in açıklamalarına temkinli yaklaştı. Bir televizyon kanalına yaptığı açıklamada, “Rusya'nın bugüne kadar sayısız kez barıştan söz edip saldırılarına devam ettiğini gördük. Samimiyetlerini göstermeleri için önce işgal ettikleri topraklardan çekilmeli ve ateşkese uymalılar” dedi. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ise daha önce barış şartı olarak Rus güçlerinin 1991 sınırlarına çekilmesini ve savaş suçlularının yargılanmasını şart koşmuştu.
Uluslararası toplumun değerlendirmeleri
ABD Dışişleri Bakanlığı'ndan bir yetkili, Putin'in açıklamalarının “olumlu bir işaret” olarak nitelendirildiğini ancak sözlere değil eylemlere bakıldığını söyledi. AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Josep Borrell ise, Rusya'nın müzakerelere dönmesi halinde AB'nin kolaylaştırıcı rol üstlenebileceğini belirtti. Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan yazılı açıklamada, “Cumhurbaşkanımız Sayın Erdoğan liderliğinde Türkiye, İstanbul sürecinde olduğu gibi bugün de taraflar arasında diyaloğu desteklemeye hazırdır” denildi. Türkiye, savaşın ilk aylarında İstanbul'da yapılan görüşmelere ev sahipliği yapmış ve tarafları bir araya getirmede önemli rol oynamıştı.
Ekonomik boyut ve enerji krizi
Putin'in açıklaması, Avrupa'nın enerji krizi ve küresel gıda fiyatlarındaki artışın gölgesinde geliyor. Rusya-Ukrayna savaşı, buğday ve ayçiçek yağı başta olmak üzere tarım ürünleri ile doğalgaz ve petrol tedarikinde kesintilere yol açmıştı. Uluslararası para fonu (IMF) savaşın 2023 yılında küresel ekonomide 2.8 trilyon dolarlık kayba neden olabileceğini tahmin ediyor. Karadeniz Tahıl Koridoru Anlaşması'nın uzatılması konusu da müzakerelerin önemli bir parçası. Reuters'ın haberine göre, Moskova ve Kiev arasındaki dolaylı görüşmelerde tahıl koridoru gündeme gelirken, Putin'in bu adımı iki krizi birleştirme potansiyeli taşıyor.
Bağımsız değerlendirme
Rus liderin barış sinyali bir yandan savaşın yarattığı yorgunluğu yansıtırken, diğer yandan Ukrayna'nın savaş alanındaki başarıları ve Batı'nın askeri yardımları karşısında Rusya'nın elini güçlendirme çabası olarak yorumlanıyor. Asya ve Afrika ülkelerinin arabuluculuk girişimlerinin de etkili olduğu bu dönemde, tarafların masaya oturması savaşın seyrini değiştirebilir. Ancak Ukrayna'nın toprak bütünlüğü ve egemenliğinden taviz vermeyeceğini defalarca vurgulaması, orta yol bulunmasını zorlaştırıyor. Kısacası, Putin'in sözleri barış umudunu canlandırsa da somut adımlar olmadan bir iyimserlik yaratmak güç.
