Cumhuriyet yazarı ve Halk Sağlığı Uzmanı Prof. Dr. Ahmet Saltık, son günlerde etkisini gösteren sıcak hava dalgalarına karşı önemli uyarılarda bulundu. Aşırı sıcakları 'sessiz katil' olarak tanımlayan Saltık, konunun yalnızca hava durumu başlığı altında ele alınamayacağını belirterek, “Artık yapısal bir halk sağlığı kriziyle karşı karşıyayız” dedi. Sıcaklıkların mevsim normallerinin üzerinde seyrettiği bugünlerde, özellikle kronik hastalığı olanlar, yaşlılar ve çocuklar için hayati risk oluşturan bu durum, yetkililer tarafından acil önlemler alınmasını gerektiriyor.
Sessiz katilin etkileri
Prof. Dr. Saltık, aşırı sıcakların neden olduğu sağlık sorunlarını sıraladı. Sıcak çarpması, dehidratasyon, kalp ve damar hastalıklarının tetiklenmesi gibi akut etkilerin yanı sıra, uyku bozuklukları, ruh sağlığı problemleri ve kronik hastalıkların kötüleşmesi gibi uzun vadeli sonuçlar da bulunuyor. Saltık, “Sıcak dalgaları, özellikle kentsel alanlarda yaşayan, yalıtımsız konutlarda ve yeşil alanlardan uzak bölgelerde yaşayan toplulukları daha fazla etkiliyor” dedi. Isı adası etkisinin şehirlerde sıcaklıkları daha da artırdığını vurgulayan uzman, planlama ve altyapı yatırımlarının bu gerçeği dikkate alması gerektiğini ifade etti.
Alınması gereken önlemler
Uzmanlar, sıcak hava dalgalarına karşı bireysel ve toplumsal önlemlerin hayati olduğunu belirtiyor. Bireysel düzeyde, özellikle 11:00-16:00 saatleri arasında dışarı çıkılmaması, bol su tüketilmesi, hafif ve açık renkli giysiler giyilmesi öneriliyor. Toplumsal olarak ise belediyelerin serinletme alanları oluşturması, aşırı sıcak günlerde alarm sistemi kurması ve yeşil alanların artırılması gerekiyor. Prof. Dr. Saltık, “Bu sadece hava durumu değil, halk sağlığı meselesidir. Sağlık Bakanlığı ve yerel yönetimler koordineli çalışarak ısı eylem planları oluşturmalıdır” diye konuştu. Ayrıca sağlık çalışanlarının sıcak çarpması ve ilişkili durumlar konusunda eğitilmesi ve birinci basamak sağlık hizmetlerinin güçlendirilmesi de kritik adımlar arasında yer alıyor.
Meteoroloji ne diyor?
Meteoroloji Genel Müdürlüğü verilerine göre, önümüzdeki hafta boyunca yurt genelinde sıcaklıkların mevsim normallerinin 6-10 derece üzerinde seyretmesi bekleniyor. Özellikle Ege, Akdeniz, İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde sıcaklık 35-40 derece civarında seyredecek. Rüzgarın hafif olması nedeniyle bunaltıcı bir hava hakim olacak. Uzmanlar, vatandaşları sera etkisi ve küresel iklim değişikliğine karşı daha duyarlı olmaya davet ediyor.
İklim krizi ve sıcak dalgaları
Prof. Dr. Saltık, sıcak dalgalarının sıklığı ve şiddetindeki artışın, küresel iklim değişikliğinin bir sonucu olduğuna dikkat çekti. “İklim krizi artık kapıda değil, içimizde. Sıcak hava dalgaları bu krizin en somut belirtilerinden biridir” dedi. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre, 2000-2016 yılları arasında aşırı sıcaklara bağlı ölümler 125 milyonun üzerine çıktı. Türkiye de bu tablodan nasibini alıyor. Saltık, karbon emisyonlarının azaltılması, yenilenebilir enerjiye geçiş ve sürdürülebilir şehir planlaması gibi yapısal çözümlerin hayata geçirilmesi gerektiğini vurguladı.
Özetle, sıcak hava dalgaları artık mevsimsel bir rahatsızlık değil, hayati tehdit oluşturan bir halk sağlığı krizidir. Prof. Dr. Ahmet Saltık'ın uyarıları göz ardı edilmemeli; bireysel ve toplumsal önlemler ivedilikle alınmalıdır. Yetkilileri harekete geçmeye ve halkı da bilinçli davranmaya çağırıyoruz.
