Kastamonu'nun Taşköprü ilçesindeki Pompeiopolis Antik Kenti'nde sürdürülen arkeolojik kazılar, Roma ve Geç Antik Çağ'a dair önemli buluntular ortaya koydu. Kazı ekibi, bazilikanın orta nefinde yaklaşık 105 metrekarelik, geometrik desenlerle bezeli ve iyi korunmuş bir 4. yüzyıl mozaiğini gün yüzüne çıkardı. Aynı alanda, 2. yüzyılın ikinci yarısına ait yapı kalıntıları da tespit edildi.
Pompeiopolis'te mozaik kazısı detayları
Pompeiopolis Antik Kenti, Kastamonu'nun Taşköprü ilçesinde yer alan ve Roma İmparatorluğu döneminde Paphlagonia bölgesinin önemli merkezlerinden biri olan antik bir kenttir. Kent, 1980'li yıllardan bu yana aralıklarla kazılmakta olup, özellikle son yıllarda yapılan çalışmalar antik kentin geçmişine ışık tutmaktadır. Kazı heyeti, bu yılki çalışmalarda bazilika olarak tanımlanan büyük bir yapı kompleksinin orta nefinde yoğunlaştı. Orta nef, bazilikal planlı yapıların ortasında yer alan ve genellikle en geniş alana sahip bölümüdür. Bu alanda yapılan kazılarda, taban döşemesi olarak kullanılan ve oldukça sağlam durumda bulunan bir mozaik ortaya çıkarıldı. Mozaik, yaklaşık 105 metrekarelik bir alanı kaplamakta ve geometrik desenlerle bezeli. Uzmanlar, mozaiğin 4. yüzyıla tarihlendiğini belirtiyor. Geometrik desenler, dönemin sanat anlayışını ve zevkini yansıtması açısından önem taşıyor. Mozaikte kullanılan renkler ve motifler, Geç Antik Çağ'da Anadolu'da yaygın olan bezeme geleneklerine işaret ediyor. Kazı ekibi, mozaiğin bulunduğu alanda ayrıca 2. yüzyılın ikinci yarısına ait yapı kalıntılarına da rastladı. Bu kalıntılar, bazilikanın bulunduğu alanda daha erken dönemlere ait yapıların da olduğunu gösteriyor. Dolayısıyla, alanın uzun bir zaman dilimi boyunca farklı amaçlarla kullanıldığı anlaşılıyor.
Roma ve Geç Antik Çağ'a ışık tutan buluntular
Pompeiopolis'te bulunan mozaik, sadece boyutuyla değil, aynı zamanda korunma durumuyla da dikkat çekiyor. Arkeologlar, mozaiğin büyük bir bölümünün sağlam kaldığını ve desenlerin net bir şekilde seçilebildiğini ifade ediyor. Bu durum, mozaiğin bulunduğu alanın yangın veya yıkım gibi tahribatlardan nispeten az etkilendiğini gösteriyor. Mozaikte kullanılan taş ve cam malzemeler, dönemin ekonomik ve ticari ilişkileri hakkında da ipuçları sunuyor. Geometrik desenler arasında bitkisel ve hayvansal motiflere rastlanmaması, Geç Antik Çağ'da bazı dönemlerde figüratif tasvirlerden kaçınıldığına dair bilgilerle örtüşüyor. Ayrıca, mozaiğin bulunduğu bazilika yapısının, dini veya sivil bir işlev görmüş olabileceği değerlendiriliyor. Bazilikalar, Roma döneminde hem adli hem de ticari amaçlarla kullanılan çok işlevli yapılardı; Hristiyanlığın yayılmasıyla birlikte kilise mimarisinde de sıkça tercih edildi. Pompeiopolis'teki bazilikanın hangi işlevle kullanıldığı, ilerleyen kazı çalışmalarıyla netlik kazanacak. Kazı heyeti, buluntuların restorasyon ve konservasyon süreçlerinin ardından bölge müzesinde sergilenebileceğini belirtiyor. Ancak öncelikle mozaiğin yerinde korunması için gerekli önlemlerin alınması planlanıyor. Antik kentte daha önce de benzer mozaikler ve yapı kalıntıları bulunmuştu; bu yeni keşif, kentin Geç Antik Çağ'daki önemini bir kez daha ortaya koyuyor.
Pompeiopolis'in tarihi ve kazıların önemi
Pompeiopolis, MÖ 1. yüzyılda Roma generali Pompeius Magnus tarafından kurulduğu düşünülen bir antik kenttir. Paphlagonia bölgesinin başkenti olarak öne çıkan kent, Roma İmparatorluğu döneminde bölgesel bir yönetim ve ticaret merkezi işlevi gördü. Antik kentte bugüne kadar yapılan kazılarda tiyatro, hamam, bazilika, sütunlu cadde ve nekropol alanları gibi çeşitli yapılar ortaya çıkarıldı. Özellikle bazilika ve çevresi, son yıllarda kazı çalışmalarının odağında yer alıyor. Pompeiopolis'te bulunan mozaikler, Anadolu'nun Geç Antik Çağ mozaik sanatı repertuvarına önemli katkılar sunuyor. Daha önce bulunan mozaikler arasında geometrik desenlerin yanı sıra figüratif sahneler de yer alıyordu. Bu yeni buluntu, söz konusu dönemdeki sanatsal üretimin sürekliliğini göstermesi açısından değerli. Kazı çalışmaları, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile üniversitelerin iş birliğiyle yürütülüyor. Her yıl haziran-eylül ayları arasında gerçekleştirilen kazılar, antik kentin planını ve tarihini daha iyi anlamayı amaçlıyor. Pompeiopolis, aynı zamanda Kastamonu'nun kültürel turizmi için de potansiyel taşıyor. Bulunan eserlerin sergilenmesi ve antik kentin ziyarete açılması, bölge ekonomisine katkı sağlayabilir. Ancak öncelikle bilimsel çalışmaların tamamlanması ve alanın korunması gerekiyor. Bu tür keşifler, Türkiye'nin arkeolojik mirasının zenginliğini bir kez daha gözler önüne seriyor. Pompeiopolis'teki 105 metrekarelik mozaik, sadece bir sanat eseri olarak değil, aynı zamanda dönemin sosyal, ekonomik ve dini yaşamına dair ipuçları sunan bir belge niteliğinde. Kazılar ilerledikçe, antik kentin Geç Antik Çağ'daki rolü ve önemi hakkında daha fazla bilgi edinilecek. Arkeologlar, mozaiğin bulunduğu alanın çevresinde daha fazla buluntu olabileceğini düşünüyor ve çalışmaların önümüzdeki sezonlarda da süreceğini belirtiyor.
Pompeiopolis'teki bu keşif, Anadolu'nun Roma ve Geç Antik Çağ'daki kültürel dokusunu anlamak için önemli bir fırsat sunuyor. Mozaikler, dönemin estetik anlayışını, teknik bilgisini ve ticari bağlantılarını yansıtan birer tarihî vesika olarak değerlendiriliyor. Kastamonu'nun Taşköprü ilçesindeki antik kent, gelecekte daha kapsamlı bir arkeolojik park haline gelebilecek potansiyele sahip. Ancak bu tür projelerin hayata geçmesi için koruma, restorasyon ve tanıtım çalışmalarının kesintisiz sürdürülmesi gerekiyor. Bu buluntu, yerel halk ve ziyaretçiler için de bölgenin tarihine duyulan ilgiyi artırabilir. Arkeolojik mirasın korunması ve gelecek nesillere aktarılması, hem bilimsel hem de kültürel açıdan büyük önem taşıyor.
