Sivas Cumhuriyet Üniversitesi (SCÜ) Öğretim Üyesi Prof. Dr. Tuncay Dilci, aile bireylerinin konuşurken telefona bakması, göz temasını azaltması, dinlerken başka ekranlarla ilgilenmesi ve aile sohbetlerine sınırlı katılması anlamına gelen 'phubbing' (akıllı telefon bağımlılığı yüzünden karşısındakini dışlama) olgusunun ciddi bir gelecek sorunu haline geldiğini söyledi. Dilci, yaptığı açıklamada, teknolojinin hayatın her alanına girdiğini, akıllı telefonların iletişim biçimlerini değiştirdiğini belirtti.
Phubbing Nedir ve Aile İçinde Nasıl Ortaya Çıkıyor?
Prof. Dr. Dilci, phubbing'in bireylerin bir arada olduğu halde birbirleriyle gerçek anlamda etkileşim kurmamalarına yol açtığını ifade etti. Aile üyelerinin aynı evde yaşamasına rağmen duygusal bağlarının zayıfladığını, ebeveynlerin çocuklarıyla ilgilenirken dahi telefonlarına yöneldiğini aktaran Dilci, bunun çocuklarda kendini değersiz hissetme, dikkat çekme çabası ve öfke gibi davranış bozukluklarına zemin hazırladığını dile getirdi.
Dilci, phubbing'in sadece yetişkinler arasında değil, ebeveyn-çocuk ilişkisinde de yaygınlaştığını vurgulayarak, "Çocuklar ebeveynlerinin kendilerini dinlemediğini, sadece fiziksel olarak yanlarında olduğunu hissettiklerinde güven duyguları zedeleniyor. Bu durum, ilerleyen yıllarda iletişim kopukluğuna ve davranış sorunlarına yol açabiliyor" dedi.
Telefon Bağımlılığının Aileye Etkileri Neler?
Prof. Dr. Dilci, phubbing'in aile içi rollerin dağılmasına, eşler arasında çatışmalara ve duygusal yalnızlığa neden olduğunu belirtti. Aile bireylerinin birbirine ayırdığı zamanın azalmasının, ortak anıların ve paylaşımların da azalması anlamına geldiğini söyleyen Dilci, "Aile sohbetleri sırasında telefona bakmak, karşısındakine 'seni dinlemiyorum' mesajı veriyor. Bu da ilişkilerde güven kaybına yol açıyor" ifadelerini kullandı.
Dilci, phubbing'in çocuklar üzerindeki etkilerine de değinerek, ebeveynleri telefonla meşgulken çocukların ekranlara daha fazla yöneldiğini, bunun da bağımlılık riskini artırdığını kaydetti. Aile içinde sağlıklı iletişim için telefon kullanımının belirli kurallara bağlanması gerektiğini vurgulayan Dilci, özellikle yemek masasında, sohbetlerde ve çocuklarla oyun oynarken telefonların bir kenara bırakılması gerektiğini söyledi.
Çözüm Önerileri ve Farkındalık Çağrısı
Prof. Dr. Tuncay Dilci, phubbing sorununun üstesinden gelmek için ailelere önerilerde bulundu. Aile bireylerinin gün içinde belirli zaman dilimlerinde telefonlarını kapatmaları veya uzağa koymaları gerektiğini belirten Dilci, "Ailece yapılan etkinlikler, yüz yüze sohbetler ve birlikte geçirilen zaman, phubbing'in olumsuz etkilerini azaltır" dedi. Dilci, ebeveynlerin çocuklarına model olması gerektiğini, eğer ebeveynler sürekli telefonla ilgileniyorsa çocukların da aynı davranışı sergileyeceğini hatırlattı.
Ayrıca Dilci, okullarda ve aile eğitim programlarında phubbing konusunda farkındalık çalışmaları yapılması gerektiğini ifade etti. Teknolojinin bilinçli kullanımının önemine değinen Dilci, "Telefonlar hayatımızı kolaylaştıran araçlar olmalı, aile bağlarımızı zayıflatan unsurlar değil" şeklinde konuştu.
Uzmanlar Ne Diyor?
Phubbing, son yıllarda dünya genelinde araştırmalara konu olan bir kavram. Yapılan çalışmalar, phubbing'e maruz kalan bireylerin kendilerini daha yalnız ve değersiz hissettiğini ortaya koyuyor. Özellikle çocuklar ve gençler üzerindeki etkileri, psikologlar tarafından sıkça dile getiriliyor. Aile içi iletişimin güçlendirilmesi için teknoloji detoksunun önemine dikkat çekiliyor. Uzmanlar, ebeveynlerin çocuklarıyla kaliteli zaman geçirmesi ve ekran süresini sınırlaması gerektiğini belirtiyor.
Prof. Dr. Dilci'nin uyarıları, ailelerin günlük yaşamında farkındalık oluşturmayı amaçlıyor. Phubbing'in bir halk sağlığı sorunu haline gelmemesi için bireysel ve toplumsal düzeyde önlemler alınması gerektiği vurgulanıyor.
