Türkiye'de tiyatro seyircisi sayısı 2024-2025 sezonunda bir önceki sezona göre 130 bin kişi artarak 8 milyon 183 bine ulaştı. Ancak bu artış, özel tiyatroların karşı karşıya olduğu yapısal sorunları gölgelemeye yetmiyor. Sanatçılar, seyirci sayısındaki mütevazı yükselişe rağmen sektörün ayakta kalabilmesi için kapsamlı bir tiyatro yasasının hayata geçirilmesi gerektiğini vurguluyor.
Seyirci artışı sevindirici ama yeterli değil
Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre 2023-2024 sezonunda 8 milyon 53 bin kişi tiyatroya giderken, 2024-2025 sezonunda bu rakam 8 milyon 183 bine yükseldi. Yüzde 1.6'lık bu artış, pandemi sonrası toparlanma çabaları açısından umut verici olsa da sektör temsilcileri mevcut desteğin yetersiz olduğunu ifade ediyor. Özel tiyatrolar, artan maliyetler ve azalan bütçelerle mücadele ederken, birçok sahne kapanma tehlikesiyle karşı karşıya.
Tiyatro yasası talebi
Sanatçılar, mevcut mevzuatın özel tiyatrolara yeterli güvenceyi sağlamadığını belirterek, çözümün tiyatro yasası olduğunu dile getiriyor. Tiyatro yasası, özel tiyatrolara vergi indirimi, KDV muafiyeti, devlet destekli projeler ve sosyal güvence imkanı sunmayı hedefliyor. İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin düzenlediği bir panelde konuşan tiyatro yönetmeni Emre Koyuncuoğlu, "Seyirci sayısı artsa da özel tiyatrolar ayakta durmakta zorlanıyor. Devletin kültür politikaları çerçevesinde tiyatro yasasını bir an önce çıkarması gerekiyor" dedi.
Tiyatro yasası, sadece mali destek değil aynı zamanda özel tiyatroların yapım sürecinden dağıtımına kadar birçok alanda düzenleme getirecek. Halihazırda özel tiyatrolar, devlet tiyatrolarına göre daha az sübvansiyon alırken, bilet fiyatlarındaki KDV oranının yüzde 18'den yüzde 8'e düşürülmesi de talepler arasında. Sektör temsilcileri, yasanın çıkması durumunda seyirci sayısının daha hızlı artacağını düşünüyor.
Özel tiyatroların sorunları
Özel tiyatroların en büyük sorunu, maddi kaynak yetersizliği. Birçok tiyatro, kira giderleri, oyuncu maaşları ve prodüksiyon maliyetlerini karşılamakta zorlanıyor. Ayrıca, KDV ve stopaj vergileri sektör üzerinde ciddi bir yük oluşturuyor. Tiyatro Emekçileri Sendikası'nın hazırladığı rapora göre, özel tiyatroların yüzde 60'ı sezon ortasında kapanma riskiyle karşı karşıya. Sanatçılar, tiyatro yasasının bu krizleri aşmak için bir can simidi olacağını belirtiyor.
Sektörün geleceği
Uzmanlar, tiyatro yasasının sadece özel tiyatroları değil, aynı zamanda seyirci kültürünü de geliştireceğini ifade ediyor. Yasayla birlikte okullarda tiyatro eğitiminin yaygınlaştırılması, belediyelerin tiyatro salonlarını özel tiyatrolara ücretsiz tahsis etmesi gibi maddeler de gündemde. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın bu konuda çalışmaları olduğu bilinirken, sektör temsilcileri sürecin hızlandırılmasını talep ediyor.
Sonuç olarak, seyirci sayısındaki artış sevindirici olsa da özel tiyatroların sürdürülebilirliği için yapısal reformlara ihtiyaç var. Tiyatro yasası, bu sorunları çözmek için en somut adım olarak öne çıkıyor. Sanatın ve kültürün başkenti İstanbul'dan Ankara'ya, İzmir'e kadar tüm şehirlerde özel tiyatroların ayakta kalması, yalnızca sanatçıların değil, tüm toplumun ortak geleceği için kritik önemde.
