İstanbul Ümraniye Oto Sanayi Sitesi'nde, oto tamircilerinin arasında bulunan küçük bir atölyede, kullanılmaz hale gelen tencere, tava ve çaydanlıklar yeniden hayat buluyor. "Tozlu Baba" lakaplı Mustafa Yılmaz, 30 yılı aşkın süredir bu atölyede mutfak eşyalarını onarıyor. Yılmaz, özellikle alüminyum ve çelik tencerelerin diplerini düzeltiyor, saplarını değiştiriyor, çaydanlıkların gövdelerini kaynakla birleştiriyor. Atölyesinde yüzlerce eski model tencere ve tava bulunan usta, bu işi bir hobi olarak gördüğünü söylüyor.
Eski ustaların son temsilcilerinden
Mustafa Yılmaz, mesleğe 1980'li yıllarda bir tenekeci çırağı olarak başlamış. Zamanla mutfak eşyaları tamirinde uzmanlaşmış. Günümüzde büyük şehirlerde bu tür ustaların sayısının giderek azaldığını belirten Yılmaz, "Eskiden her mahallede bir tenekeci vardı. Şimdi insanlar bozulan tencereyi atıp yenisini alıyor. Oysa kaliteli bir tencere 20-30 yıl dayanır, sadece küçük bir tamirle yeniden kullanılabilir" diyor. Atölyesinde en çok rağbet gören işlem, tencerelerin alt kısmının düzeltilmesi. Ocağın aleviyle zamanla eğrilen tencereler, Yılmaz'ın elinde torna gibi aletlerle düzeltiliyor.
Atık kültürüne karşı duruş
Yılmaz'ın atölyesi, aynı zamanda bir tür atık karşıtı duruş sergiliyor. Kullanılamaz görünen eşyaların yeniden işlev kazanması, sıfır atık anlayışına da katkıda bulunuyor. Yılmaz, "İnsanlar atıklarını geri dönüşüme vermek yerine bana getiriyor. Ben burada tamir edip tekrar kullanıma sunuyorum. Bu hem ekonomik hem de çevre dostu bir yaklaşım" ifadelerini kullanıyor. Atölyede ayrıca eski model, artık üretilmeyen tencerelerin de tamiri yapılıyor. Naylon saplı tencerelerin sapları ahşap veya metal ile değiştiriliyor, kapağı kırılmış çaydanlıklara uygun kapaklar bulunuyor.
Yılmaz, müşterileri arasında özellikle orta yaş ve üzeri kişilerin yoğun olduğunu söylüyor. "Gençler genelde yenilemeyi tercih ediyor, ama bir kez tamir ettirdiklerinde sonra beni buluyorlar" diye ekliyor. Atölyede ortalama bir tencere tamiri 50-150 lira arasında değişirken, işlemin süresi de 1-2 saat sürüyor.
Geleneksel mesleğin ayakta kalma mücadelesi
Oto sanayi içinde yer alan atölye, birçok kişi için sürpriz bir keşif. Yılmaz, bu durumu şöyle anlatıyor: "İnsanlar arabalarını tamir ettirmeye geliyor ama burada bir tencere tamircisi olduğumu öğrenince şaşırıyor. Sonra evlerinden getiriyorlar." Yılmaz, mesleğin geleceği konusunda ise temkinli: "Yeni çırak bulamıyoruz. Gençler bu işi öğrenmek istemiyor. Belki 10 yıl sonra bu meslek tamamen yok olacak." Yine de işini severek yaptığını vurgulayan usta, "Tozlu Baba" lakabını da müşterilerinden aldığını söylüyor: "Atölyem toz içinde, ama bu tozun içinde mutluluk var."
Hızla tüketim toplumuna dönüşen günümüz dünyasında, Mustafa Yılmaz gibi ustalar, onarım kültürünün son temsilcileri olarak dikkat çekiyor. Ekonomik zorlukların arttığı bu dönemde, bir tencereyi tamir ettirmek, yenisini satın almaktan hem daha ucuz hem de çevre dostu. Oto sanayinin "Tozlu Baba"sı, küçük atölyesinde sadece tencere değil, aynı zamanda geleneksel bir mesleği yaşatıyor.
