Türkiye'de her yıl milyonlarca lastik, ömrünü tamamladıktan sonra çevre için ciddi bir tehdit oluşturuyor. Bu soruna kalıcı bir çözüm getirmek amacıyla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, önemli bir adım attı. Resmi Gazete'de yayımlanan yeni yönetmelikle, ömrünü tamamlamış lastiklerin (ÖTL) toplanması ve geri kazanımı sürecinde köklü değişiklikler yapıldı. Yeni düzenleme, sahadaki uygulama sorunlarını gidermeyi ve geri dönüşüm sürecini hızlandırmayı hedefliyor.
ÖTL Toplama Yetkisi Belediyelere Geçiyor
Yeni yönetmeliğe göre, ÖTL'lerin toplanma yetkisi yalnızca belediyelere verildi. Daha önce bu yetki, lisanslı firmalar aracılığıyla yürütülürken, artık belediyeler doğrudan sorumlu olacak. Bu değişiklikle birlikte, özellikle kırsal bölgelerdeki lastik atıklarının toplanmasında yaşanan aksaklıkların önüne geçilmesi amaçlanıyor. Belediyeler, kendi sınırları içerisinde oluşan ÖTL'leri toplayarak lisanslı geri kazanım tesislerine ulaştıracak veya geçici depolama alanlarında muhafaza edecek.
Geri Kazanım Kolaylaşacak, Ekonomiye Katkı Artacak
Yeni düzenlemeyle birlikte, ÖTL'lerin geri kazanım sürecinde de önemli kolaylıklar sağlanıyor. Lastiklerin kırılarak granül hale getirilmesi, piroliz gibi ileri dönüşüm yöntemleri veya enerji üretiminde kullanılması gibi farklı geri kazanım yolları için lisanslama süreci basitleştirildi. Ayrıca, lastiklerden elde edilen granüllerin yol yapımı, oyun alanları zemin kaplamaları ve inşaat malzemeleri gibi alanlarda kullanımının yaygınlaştırılması teşvik edilecek. Bu sayede, hem çevre kirliliğinin önüne geçilmesi hem de ekonomiye önemli bir katma değer sağlanması bekleniyor.
Sahadaki Sorunlar Masaya Yatırıldı
Yönetmeliğin hazırlanma sürecinde, mıntıka temizliği sırasında toplanan lastiklerin gelişigüzel depolanması, yetki karmaşası ve denetim eksikliği gibi sahadaki somut sorunların tespit edildiği belirtiliyor. Bakanlık yetkilileri, yeni düzenleme ile bu sorunların köklü bir şekilde çözüleceğini ifade ediyor. Özellikle, lastik başına depozito uygulaması getirilerek kayıt dışı lastik toplanmasının önüne geçilmesi hedefleniyor. Araç sahipleri, lastiklerini yetkili noktalara teslim ederek hem çevreye duyarlı davranacak hem de ekonomik bir kazanç elde edebilecek.
Çevresel Etkiler ve Gelecek Perspektifi
Ömrünü tamamlamış lastiklerin doğada oldukça uzun süre çözünmediği biliniyor. Bu lastikler, hem toprak ve su kaynaklarını kirletiyor hem de yangın riski oluşturuyor. Ayrıca, lastiklerin içinde biriken su, sivrisinek gibi zararlıların üreme alanı haline gelebiliyor. Yeni yönetmelik sayesinde, bu olumsuz etkilerin en aza indirilmesi ve atıkların düzenli bir şekilde ekonomiye kazandırılması amaçlanıyor. Uzmanlar, bu alandaki düzenlemelerin devam etmesi gerektiğini ve özellikle geri kazanım tesislerinin kapasitesinin artırılması gerektiğini vurguluyor.
Sonuç olarak, yürürlüğe giren yeni yönetmelik, Türkiye'de ömrünü tamamlamış lastiklerin yönetiminde devrim niteliğinde bir adım olarak değerlendiriliyor. Bu düzenlemenin, hem çevre koruma hem de sürdürülebilir ekonomi hedeflerine önemli katkılar sağlaması bekleniyor. Ancak, uygulamanın başarısı, belediyelerin koordinasyonu ve toplumun duyarlılığı ile yakından ilişkili. Gelecekte, ÖTL'lerin geri kazanım oranlarının artırılması ve bu alanda daha yenilikçi teknolojilerin kullanılması, ülkemizin çevre politikalarının öncelikli hedefleri arasında yer almalı.
