Öğrenci affı kapsamında yeniden öğrenime başlayacak öğrenciler için yatay geçiş başvurularında yeni bir puan hesaplama yöntemi devreye giriyor. Yükseköğretim Kurulu (YÖK), yatay geçiş başvurularında hedef programın ilk kez öğrenci aldığı yıl ile öğrencinin ayrıldığı programın aynı yıldaki taban puanının karşılaştırılacağını açıkladı. Bu düzenleme, af kapsamında farklı bir programa geçmek isteyen öğrencilerin başvuru koşullarını netleştiriyor. Eşitlik veya daha yüksek puan durumunda başvuru yolu açılacak.
Yeni puan karşılaştırması nasıl işleyecek?
YÖK'ün açıklamasına göre, öğrenci affından yararlanarak öğrenimine devam etmek isteyen bir öğrenci, yatay geçiş yapmak istediği programın ilk kez öğrenci aldığı yıl ile ayrıldığı programın aynı yıldaki taban puanını karşılaştıracak. Bu karşılaştırma sonucunda öğrencinin ayrıldığı programın taban puanı, hedef programın ilk alım yılındaki taban puanına eşit veya daha yüksekse başvuru kabul edilecek. Aksi halde başvuru değerlendirmeye alınmayacak. Böylece öğrencilerin farklı yıllardaki puan enflasyonundan etkilenmeden adil bir şekilde değerlendirilmesi hedefleniyor.
Daha önceki uygulamalarda yatay geçiş başvurularında öğrencinin mevcut programındaki başarı sıralaması veya taban puanı ile hedef programın güncel taban puanı kıyaslanıyordu. Ancak öğrenci affı kapsamında aradan geçen süre ve değişen puan sistemleri nedeniyle bu yöntem bazı mağduriyetlere yol açabiliyordu. Yeni düzenleme, hedef programın ilk kez öğrenci aldığı yılı referans alarak bu sorunu gidermeyi amaçlıyor.
Öğrenciler için ne anlama geliyor?
Öğrenci affı, çeşitli nedenlerle üniversiteden ayrılmış veya kaydı silinmiş öğrencilere yeniden öğrenim hakkı tanıyan bir düzenleme. Yatay geçiş ise bu öğrencilerin farklı bir programda eğitime devam etmelerine olanak sağlıyor. Yeni puan ölçütü, öğrencilerin başvuru yapmadan önce hangi programların kendileri için uygun olduğunu daha net görmelerini sağlayacak.
Örneğin, bir öğrenci 2018 yılında X üniversitesinin işletme programından ayrılmış olsun. 2023 yılında öğrenci affından yararlanarak Y üniversitesinin iktisat programına yatay geçiş yapmak istiyor. Yeni sisteme göre, Y üniversitesinin iktisat programının ilk kez öğrenci aldığı yıl (diyelim ki 2015) ile X üniversitesinin işletme programının 2015 yılındaki taban puanı karşılaştırılacak. Eğer işletme programının 2015 taban puanı, iktisat programının 2015 taban puanına eşit veya yüksekse öğrenci başvuru yapabilecek.
Bu yöntem, öğrencinin ayrıldığı programın o yılki taban puanının, hedef programın ilk alım yılındaki taban puanından düşük olması durumunda başvurunun reddedilmesi anlamına geliyor. Dolayısıyla öğrencilerin, hedef programların ilk alım yıllarındaki taban puanlarını dikkatlice incelemesi gerekiyor.
Başvuru süreci ve dikkat edilmesi gerekenler
YÖK'ün açıklamasına göre yatay geçiş başvuruları, üniversitelerin belirlediği takvim doğrultusunda yapılacak. Öğrencilerin, başvuru yapmadan önce hedef üniversitenin ilgili programının ilk kez öğrenci aldığı yılı ve o yılki taban puanını öğrenmeleri gerekiyor. Bu bilgiler genellikle ÖSYM'nin arşivlerinde veya üniversitelerin öğrenci işleri dairelerinde bulunabiliyor.
Ayrıca, öğrencilerin ayrıldıkları programın aynı yıldaki taban puanını da bilmeleri şart. Bu iki puanın karşılaştırılması sonucunda başvuru hakkı doğup doğmadığı belirlenecek. Eşitlik durumunda başvuru kabul edilecek; ancak öğrencinin puanı düşükse başvuru yapılamayacak.
Uzmanlar, öğrencilerin mağduriyet yaşamaması için başvuru öncesinde tüm belgeleri eksiksiz hazırlamalarını ve üniversitelerin ilan ettiği kılavuzları dikkatlice okumalarını öneriyor. Ayrıca, yatay geçiş kontenjanlarının sınırlı olabileceği ve başvuruların değerlendirmesinde sadece puan ölçütünün değil, diğer koşulların da (örneğin, disiplin cezası almamış olmak gibi) aranabileceği hatırlatılıyor.
Arka plan: Öğrenci affı ve yatay geçiş düzenlemeleri
Öğrenci affı, 2018 yılında çıkarılan 7143 sayılı Kanun ile gündeme gelmişti. Bu kanun, 2017-2018 eğitim-öğretim yılı sonuna kadar ilişiği kesilen öğrencilere yeniden kayıt hakkı tanımıştı. Daha sonra 2022 yılında çıkarılan 7417 sayılı Kanun ile af kapsamı genişletildi ve farklı tarihlerde ilişiği kesilen öğrenciler de aftan yararlanabildi.
Yatay geçiş konusunda ise Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliği'nde çeşitli düzenlemeler bulunuyor. Öğrenci affı sonrası yatay geçiş başvurularında yaşanan belirsizlikler, YÖK'ün bu yeni puan ölçütünü devreye almasına neden oldu. Bu düzenleme, öğrencilerin farklı yıllardaki puan sistemlerinden kaynaklanan eşitsizlikleri gidermeyi ve başvuru sürecini daha şeffaf hale getirmeyi hedefliyor.
Öğrenci affından yararlanan öğrenci sayısının binlerce olduğu tahmin ediliyor. Bu öğrencilerin önemli bir kısmı, farklı programlara yatay geçiş yaparak eğitimlerine devam etmek istiyor. Yeni puan ölçütü, bu öğrencilerin hangi programlara başvurabileceğini netleştirerek süreci hızlandıracak.
Sonuç olarak, YÖK'ün açıkladığı yeni yatay geçiş puan ölçütü, öğrenci affı mağdurları için önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. Ancak öğrencilerin, hedef programların ilk alım yıllarındaki taban puanlarını ve kendi ayrıldıkları programların aynı yıldaki taban puanlarını dikkatle karşılaştırmaları gerekiyor. Başvuru sürecinde üniversitelerin ilgili birimlerinden destek almak da faydalı olacak.
