Donald Trump’ın ABD Başkanlığı döneminde İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’ya verdiği koşulsuz destek, son dönemde Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) ile yaşanan gerilimle yeni bir boyut kazandı. Trump yönetiminin UCM’ye yönelik yaptırım tehditleri ve İsrail’e sağlanan devasa askeri yardım paketleri, Netanyahu’nun yargılanma riskini ortadan kaldırma çabası olarak yorumlanıyor. İran’a karşı yürütülen gizli operasyonlar ve bölgesel tırmanma, bu stratejinin bir parçası olarak görülüyor.
UCM’ye Yönelik Yaptırım Baskısı
Uluslararası Ceza Mahkemesi, 2024 yılında Netanyahu ve Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar iddiasıyla tutuklama emri çıkarmıştı. Trump yönetimi, bu karara misilleme olarak UCM yetkililerine yönelik ekonomik yaptırımlar ve vize kısıtlamaları uygulamaya başladı. Amerikan basınına yansıyan haberlere göre, Beyaz Saray UCM’yi “siyasi bir mahkeme” olarak nitelendirerek meşruiyetini sorguluyor. Hukuk uzmanları, bu adımların mahkemenin bağımsızlığını zedelediğini ve uluslararası adalet sistemine darbe vurduğunu belirtiyor.
Trump’ın Ulusal Güvenlik Danışmanı ve Dışişleri Bakanlığı yetkilileri, UCM’nin İsrail üzerindeki yargı yetkisini tanımadıklarını açıkça beyan etti. ABD’nin Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ndeki veto hakkını kullanarak UCM’ye yönelik herhangi bir yaptırım kararını engellemesi, Netanyahu’nun uluslararası platformlarda korunmasını sağlıyor. Ayrıca, Kongre’deki bazı senatörler UCM’ye yaptırım uygulanmasını öngören yasa tasarısını destekliyor; bu tasarı yasalaşırsa mahkemenin finansal kaynakları ciddi şekilde kısıtlanabilir.
İsrail’e Dev Askeri Destek
Trump yönetimi, Netanyahu hükümetine yönelik askeri yardımları artırarak İsrail’in güvenlik endişelerini öne çıkarıyor. 2025 bütçe tasarısında İsrail’e ayrılan askeri yardımın 38 milyar doları aştığı ve bunun büyük bir kısmının hassas güdümlü bombalar, savaş uçakları ve hava savunma sistemlerine ayrıldığı bildiriliyor. Özellikle 2.000 poundluk MK-84 bombalarından yaklaşık 40 bin adet sevkiyatı, İsrail’in Gazze’ye yönelik operasyonlarında kullanılmak üzere onaylandı. Bu sevkiyat, uluslararası insan hakları örgütleri tarafından “orantısız güç kullanımı” olarak eleştiriliyor.
ABD’nin İsrail’e sağladığı istihbarat desteği ve demir kubbe gibi savunma sistemlerinin ortak üretimi, iki ülke arasındaki stratejik ortaklığı derinleştiriyor. Ancak bu destek, Netanyahu’nun yargı reformu ve yolsuzluk davaları gibi iç sorunlarını gölgeleme aracı olarak da görülüyor. İsrail’deki muhalefet, Trump’ın desteğinin Netanyahu’nun kişisel dokunulmazlığını güçlendirdiğini ve demokratik denetimi zayıflattığını savunuyor.
İran’a Karşı Savaş ve Bölgesel Tırmanma
Trump’ın İran’a yönelik sert söylemi ve olası askeri müdahale planları, Netanyahu’nun “İran tehdidi” kartını oynamasına olanak tanıyor. İsrail’in İran’daki nükleer tesislere yönelik gizli operasyonları ve suikastlar, ABD’nin onayıyla gerçekleştiriliyor. İran’ın bölgesel müttefikleri olan Hizbullah ve Hamas’a karşı yürütülen mücadele, Netanyahu’nun güvenlik politikalarını meşrulaştırıyor. Ancak bu tırmanma, Orta Doğu’da daha geniş bir savaş riskini beraberinde getiriyor.
Uzmanlar, Trump’ın İran’a yönelik yaptırımları sıkılaştırarak ve askeri varlığını artırarak Netanyahu’nun iç politikadaki konumunu güçlendirdiğini belirtiyor. İsrail’deki yolsuzluk davaları ve protestolar, savaş gündemiyle arka plana itiliyor. Netanyahu’nun avukatları, UCM’nin tutuklama emrini “siyasi motivasyonlu” olarak nitelendirirken, Trump yönetimi bu argümanı uluslararası alanda dile getiriyor.
Uluslararası Hukuk ve Gelecek Perspektifi
Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin kararları, taraf devletler için bağlayıcı olsa da ABD, İsrail, Rusya ve Çin gibi ülkeler mahkemeye taraf değil. Trump’ın UCM’ye yönelik yaptırım tehditleri, diğer ülkelerin mahkemeye olan güvenini sarsabilir. Avrupa Birliği ve insan hakları kuruluşları, ABD’nin bu tutumunu “hukukun üstünlüğüne saldırı” olarak değerlendiriyor. Öte yandan, Trump yanlısı kesimler UCM’nin “Batı karşıtı” bir araç olduğunu savunuyor.
Netanyahu’nun olası bir tutuklama emri, İsrail’in uluslararası seyahat özgürlüğünü kısıtlayabilir ve ülkeyi diplomatik olarak izole edebilir. Ancak ABD’nin desteği, Netanyahu’nun bu riski göze almasını sağlıyor. Trump’ın “Netanyahu’yu Kurtarma Başkanlığı” olarak anılması, Amerikan dış politikasının kişisel ilişkiler üzerinden şekillendiğini gösteriyor. Bu durum, uluslararası sistemde güç dengelerini ve ittifakları yeniden tanımlıyor.
Sonuç olarak, Trump’ın UCM’ye yönelik hamleleri ve İsrail’e verdiği sınırsız destek, Netanyahu’nun hukuki ve siyasi sorunlarını hafifletmeye yönelik bir strateji olarak öne çıkıyor. Ancak bu politika, uluslararası hukukun evrensel uygulanabilirliğini zayıflatırken, Orta Doğu’da kalıcı bir barış ihtimalini daha da uzaklaştırıyor. Netanyahu’nun geleceği, Trump’ın siyasi kaderine ve İsrail iç siyasetindeki dengelere bağlı görünüyor.
