Gazze'de işlendiği iddia edilen savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar nedeniyle hakkında Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) tarafından tutuklama emri bulunan İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, bu karara rağmen eylül ayında Birleşmiş Milletler Genel Kurulu için ABD'ye gitmeyi planladığını açıkladı. Netanyahu, özellikle İran'a yönelik sert söylemleriyle bilinen bir konuşma yapmayı hedefliyor. Bu gelişme, uluslararası hukuk ve diplomasi açısından tartışmaları beraberinde getirirken, ABD'nin Netanyahu'ya yönelik tutumu da merak konusu oldu.
UCM'nin tutuklama emri ve Netanyahu'nun ABD ziyareti
UCM Başsavcısı Kerim Han, geçtiğimiz aylarda Netanyahu ve İsrail Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında Gazze'de savaş suçu ve insanlığa karşı suç işledikleri gerekçesiyle tutuklama emri başvurusunda bulunmuştu. Mahkeme, ön inceleme sonucunda Netanyahu'nun Gazze'deki saldırılarda sivil ölümlerine neden olduğu ve insani yardımı engellediği iddialarını ciddi bularak tutuklama emrini onaylamıştı. Bu karar, İsrail hükümeti tarafından 'siyasi ve antisemitik' olarak nitelendirilirken, birçok ülke ve insan hakları örgütü tarafından memnuniyetle karşılanmıştı. Netanyahu'nun ABD ziyareti, UCM üyesi olmayan bir ülkeye gerçekleşecek olması nedeniyle tutuklanma riskini ortadan kaldırmıyor; ancak ABD'nin UCM'ye karşı tutumu biliniyor.
Netanyahu'nun hedefleri ve uluslararası tepkiler
Netanyahu'nun BM Genel Kurulu'nda yapmayı planladığı konuşmada, İran'ın nükleer programına ve bölgedeki vekil güçlerine karşı sert bir tavır sergilemesi bekleniyor. Ayrıca, İsrail'in Gazze'deki operasyonlarını meşru müdafaa hakkı çerçevesinde savunacağı ve UCM kararını reddedeceği tahmin ediliyor. Ziyaret, İsrail'in en büyük askeri ve diplomatik destekçisi olan ABD'nin tutumu açısından da kritik. ABD yönetimi, UCM kararına karşı çıkarak Netanyahu'ya destek sinyali verirken, bazı Demokrat milletvekilleri ve insan hakları grupları ise Netanyahu'nun ABD'ye girmesinin bile engellenmesi gerektiğini savunuyor.
Geçmişteki benzer durumlar ve uluslararası hukuk
UCM'nin tutuklama emri çıkardığı liderlerin uluslararası toplantılara katılımı daha önce de tartışma konusu olmuştu. Örneğin, Sudan'ın eski Devlet Başkanı Ömer el-Beşir, Darfur'da soykırım suçlamasıyla UCM tarafından aranmasına rağmen birçok Afrika ülkesini ziyaret etmişti. Ancak, Beşir'in aksine Netanyahu, Batılı bir müttefik olan ABD'ye gidiyor. Bu durum, uluslararası adalet mekanizmalarının siyasi etkilerden ne kadar bağımsız olabileceği sorusunu gündeme getiriyor. UCM'nin kararlarının uygulanması büyük ölçüde üye devletlerin işbirliğine bağlıyken, ABD gibi güçlü bir ülkenin tutumu belirleyici olabiliyor.
Netanyahu'nun ABD ziyareti, Gazze'deki çatışmanın gölgesinde, uluslararası toplumun İsrail'e yönelik eleştirilerinin arttığı bir döneme denk geliyor. Güney Afrika'nın Uluslararası Adalet Divanı'nda İsrail aleyhine açtığı soykırım davası devam ederken, birçok ülke Filistin devletini tanıma yönünde adımlar atıyor. Bu bağlamda, Netanyahu'nun BM kürsüsünden yapacağı savunmanın, İsrail'in uluslararası alandaki izolasyonunu kırmaya ne kadar yardımcı olacağı belirsiz. Ziyaretin, hem İsrail iç siyasetinde hem de bölgesel dengelerde yeni tartışmalara yol açması bekleniyor.
