İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, ülkede haftalardır süren Ultra-Ortodoks Yahudi (Haredi) protestolarının ve zorunlu askerlik yasası etrafındaki tartışmaların iç savaşa yol açmayacağını belirtti. Netanyahu, koalisyon ortaklarının da dahil olduğu krizi yatıştırmak için yaptığı açıklamada, "İç savaş olmayacak. İsrail toplumu bu zorluğu da birlikte aşacak" ifadelerini kullandı. Haredi toplumu, askerlikten muafiyetlerinin kaldırılmasına karşı kitlesel protestolar düzenliyor ve bu durum ülkede siyasi gerilimi tırmandırıyor.
Haredi askerlik muafiyeti neden tartışılıyor?
İsrail'de Haredi Yahudileri, dini eğitimle meşgul oldukları gerekçesiyle onlarca yıldır zorunlu askerlikten muaf tutuluyor. Ancak Yüksek Mahkeme, bu uygulamanın eşitlik ilkesine aykırı olduğuna hükmederek muafiyetleri iptal etti. Hükümetin, Haredi partilerin koalisyondan ayrılma tehdidiyle karşı karşıya olduğu bir dönemde, yeni bir yasa tasarısı hazırlaması bekleniyor. Haredi liderler, askerlik hizmetinin dini kimliklerini tehdit ettiğini savunurken, laik kesim ise herkesin eşit yükümlülük taşıması gerektiğini vurguluyor.
Netanyahu'nun denge politikası
Netanyahu, koalisyonunun dağılmasını önlemek için hassas bir denge yürütüyor. Bir yandan Haredi partilerin taleplerini karşılamaya çalışırken, diğer yandan laik tabanını ve uluslararası kamuoyunu da göz ardı edemiyor. Başbakan, "Herkesi memnun eden bir çözüm bulmak zorundayız" diyerek uzlaşı çağrısı yaptı. Ancak muhalefet, Netanyahu'nun Haredilere taviz vererek ülkeyi böldüğünü iddia ediyor.
Protestoların şiddetlenmesi üzerine güvenlik güçleri başkent Tel Aviv ve Kudüs'te yoğun önlem aldı. Geçtiğimiz günlerde yüzlerce Haredi, askerlik şubesine yürümeye çalışırken polisle çatıştı. Olaylarda 20'den fazla kişi gözaltına alındı. Haredi liderler, sivil itaatsizlik eylemlerine devam edeceklerini duyurdu.
Toplumsal bölünme derinleşiyor
Uzmanlar, Haredi askerlik meselesinin İsrail'deki laik-dindar ayrışmasının en bariz örneklerinden biri olduğunu belirtiyor. Haredi nüfusun yılda %4 oranında büyüdüğü göz önüne alındığında, bu sorunun gelecekte daha da karmaşık hale geleceği tahmin ediliyor. Öte yandan, İsrail ordusu her yıl yaklaşık 30 bin askere ihtiyaç duyarken, Haredilerin muafiyeti kaynak sıkıntısına yol açıyor.
Bağımsız değerlendirmelere göre, Netanyahu'nun iç savaş uyarıları abartılı olsa da, toplumsal gerilim ciddi boyutlara ulaşmış durumda. Uzlaşma sağlanamazsa, koalisyonun çökmesi ve erken seçim ihtimali gündeme gelebilir. Bu durum, İsrail'in hem iç siyasetini hem de bölgesel güvenliğini etkileyebilecek bir istikrarsızlık yaratabilir.
