NATO müttefikleri, Ankara’da düzenlenen Savunma Sanayii Forumu’nda ittifakın yeni nesil havadan erken ihbar ve kontrol sistemi için kritik bir karar aldı. 11 ülke, İsveç yapımı GlobalEye uçaklarının ortak tedariki konusunda mutabakata vardı. Bu karar, NATO’nun hava sahası gözetleme ve erken uyarı kapasitesinde önemli bir dönüşümü işaret ediyor. Toplamda 11 ülkenin katılımıyla oluşan konsorsiyum, GlobalEye’ın gelişmiş radar ve sensör sistemleri sayesinde ittifakın savunma kabiliyetlerini artırmayı hedefliyor.
GlobalEye’ın teknik özellikleri ve NATO’ya katkısı
GlobalEye, İsveçli Saab şirketi tarafından geliştirilen, Bombardier Global 6000 iş jeti üzerine entegre edilmiş bir havadan erken ihbar ve kontrol (AEW&C) sistemidir. Saab’ın Erieye radar sistemi ile donatılan uçak, hem deniz hem de kara hedeflerini aynı anda takip edebiliyor. 450 kilometre menzile sahip radarı, düşük gözlemlenebilirliğe sahip hedefleri dahi tespit edebiliyor. NATO için GlobalEye, özellikle Doğu Avrupa’da artan hava tehditlerine karşı erken uyarı süresini uzatacak ve müttefik savaş uçaklarının daha etkin koordine edilmesini sağlayacak. Mevcut AWACS filosunun 2035 yılına kadar emekliye ayrılması planlanırken, GlobalEye bu boşluğu doldurmak için en güçlü aday olarak öne çıkıyor.
Ankara forumu ve stratejik ortaklık
Savunma Sanayii Forumu’nda bir araya gelen NATO ülkeleri, GlobalEye tedarikinin yanı sıra projenin finansman ve bakım modellerini de görüştü. Konsorsiyumda yer alan ülkeler arasında Polonya, Romanya, Macaristan, Çekya, Slovakya, Litvanya, Letonya, Estonya, Norveç, Danimarka ve İzlanda bulunuyor. Türkiye, foruma ev sahipliği yapmasına rağmen şu an için konsorsiyumda yer almıyor. Ancak yetkililer, Türkiye’nin ilerleyen aşamalarda dahil olabileceğini belirtti. GlobalEye’ın Türk yapımı ASELSAN radar sistemleriyle entegrasyon potansiyeli de forumda gündeme geldi.
Küresel savunma dengelerine etkisi
GlobalEye’ın NATO envanterine girmesi, savunma sanayisinde İsveç’in rolünü de pekiştirecek. İsveç, Finlandiya ile birlikte NATO’nun en yeni üyelerinden biri olurken, GlobalEye projesi ittifaka entegrasyonun somut bir göstergesi olarak değerlendiriliyor. Uzmanlar, bu kararın NATO’nun Doğu kanadındaki caydırıcılığı artıracağını ve Rusya’nın bölgedeki hava hareketliliğine karşı daha hızlı tepki verilmesini sağlayacağını vurguluyor. GlobalEye’ın 2026 yılında ilk teslimatlarını yapması bekleniyor.
Bağımsız değerlendirme: NATO’nun GlobalEye kararı, ittifakın teknolojik dönüşümünün bir parçası olarak okunmalı. Soğuk Savaş döneminin simgesi haline gelen AWACS uçaklarının yerini alacak bu sistem, hem maliyet etkinliği hem de esneklik açısından önemli avantajlar sunuyor. Ancak 11 ülkenin ortak hareket etmesi, savunma projelerinde çokuluslu iş birliğinin giderek daha karmaşık hale geldiğini de gösteriyor. Türkiye gibi kilit müttefiklerin bu sürece ne zaman ve hangi şartlarla dahil olacağı, ilerleyen dönemde NATO’nun birlikte hareket kabiliyetini etkileyebilir.
