Milli Savunma Bakanlığı (MSB), garantörlük sıfatı bulunmayan Fransa ile Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) arasında imzalanan Kuvvetlerin Statüsü Anlaşması'na (SOFA) tepki gösterdi. Bakanlıktan yapılan yazılı açıklamada, söz konusu anlaşmanın uluslararası hukukta hiçbir meşruiyeti olmadığı vurgulanırken, bu tür adımların Ada'nın güneyi için tehlikeli sonuçlar doğurabileceği ifade edildi.
Anlaşmanın içeriği ve tarafların pozisyonları
Fransa ile GKRY arasında 2024 yılı başında imzalanan Kuvvetlerin Statüsü Anlaşması, Fransız askeri birliklerinin Kıbrıs adasında konuşlanmasını, eğitim ve tatbikat yapmasını düzenliyor. Anlaşma, Fransa'nın GKRY ile savunma işbirliğini derinleştirme stratejisinin bir parçası olarak görülüyor. Ancak Türkiye, 1960 Garanti Antlaşması'na atıfta bulunarak, Ada'da sadece Türkiye, Yunanistan ve Birleşik Krallık'ın garantör statüsüne sahip olduğunu, Fransa'nın bu sıfata sahip olmadığını belirtiyor.
MSB açıklamasında, "Hiçbir meşruiyete sahip olmayan ve sonuçları üzerine dikkatle düşünülmeyen bu ve benzer adımlar, Ada'nın güneyi için tehlikeli sonuçlar doğurabilir" denildi. Ayrıca, anlaşmanın Kıbrıs Adası'ndaki dengeleri bozacağı ve bölgesel barışa katkı sağlamayacağı uyarısı yapıldı.
Bölgesel ve uluslararası yansımalar
Fransa, son yıllarda Doğu Akdeniz'de askeri varlığını artırma çabası içinde. Paris yönetimi, GKRY ile yapılan anlaşmayı, deniz yetki alanları ve enerji kaynakları konusunda Türkiye ile yaşanan gerginlikte Rum tarafını desteklemek amacıyla kullanıyor. Uzmanlar, bu anlaşmanın ABD'nin de GKRY'ye yönelik silah ambargosunu kademeli olarak kaldırmasıyla birlikte, Ada'daki askeri rekabeti tırmandırabileceğini belirtiyor.
Türkiye, daha önce de benzer şekilde İsrail ile GKRY arasındaki askeri işbirliği anlaşmalarını eleştirmiş ve Doğu Akdeniz'deki haklarını koruyacağını duyurmuştu. MSB'nin bu son açıklaması, Türkiye'nin Kıbrıs konusundaki hassasiyetini ve bölgesel gelişmelere karşı duyarlılığını ortaya koyuyor.
Garanti Antlaşması'na göre Türkiye, Kıbrıs'ta statükoyu korumak ve Ada'nın bağımsızlığını garanti altına almakla yükümlü. Ankara, Fransa'nın GKRY ile yaptığı anlaşmayı bu statükoya bir tehdit olarak görüyor. Bakanlık yetkilileri, konunun uluslararası platformlarda da gündeme getirileceğini ve gerekli diplomatik adımların atılacağını ifade ediyor.
Öte yandan, Fransa Dışişleri Bakanlığı'ndan henüz resmi bir yanıt gelmedi. Ancak Fransız yetkililer, anlaşmanın savunma işbirliği çerçevesinde ve uluslararası hukuka uygun şekilde yapıldığını savunuyor. GKRY ise anlaşmanın Ada'nın güvenliğine katkı sağlayacağını ve egemenlik haklarının bir parçası olduğunu belirtiyor.
Kıbrıs meselesinde taraflar arasındaki görüş ayrılıkları derinleşirken, bu yeni gelişme, Ada'daki askeri gerilimi artırma potansiyeli taşıyor. Türkiye, garantörlük hakkına dayanarak her türlü adımı atacağını, buna karşılık Fransa ve GKRY'nin de kendi pozisyonlarını koruyacağı anlaşılıyor. Bölge ülkeleri ve uluslararası toplum, gelişmeleri yakından izliyor.
