Dışişleri Bakanlığı, Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nin imzalanmasının 90. yıl dönümü dolayısıyla yazılı bir açıklama yaptı. Açıklamada, sözleşmenin Türkiye'nin Türk Boğazları üzerindeki egemenliğini teyit ettiği vurgulanarak, sözleşmenin aynı kararlılıkla uygulanmaya devam edeceği ifade edildi. Bakanlık, Montrö'nün boğazlardan geçiş rejimini düzenleyen uluslararası hukukun temel metinlerinden biri olduğunu hatırlattı.
Montrö Sözleşmesi Nedir?
20 Temmuz 1936'da imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi, İstanbul ve Çanakkale boğazlarından geçişi düzenleyen uluslararası bir anlaşmadır. Sözleşme, Türkiye'ye boğazlar üzerinde tam egemenlik ve güvenlik sağlarken, ticari gemilere barış zamanında serbest geçiş hakkı tanımaktadır. Savaş gemilerine ise tonaj ve sayı sınırlaması getirilmekte, savaş halinde Türkiye'ye boğazları kapatma yetkisi verilmektedir.
90 Yıllık Süreçte Montrö'nün Önemi
Dışişleri Bakanlığı açıklamasında, sözleşmenin geçen 90 yıl boyunca uluslararası alanda başarıyla uygulandığı ve Karadeniz'in güvenliğine önemli katkılar sağladığı belirtildi. Özellikle Rusya-Ukrayna savaşı gibi bölgesel krizlerde Montrö'nün Türkiye'ye stratejik esneklik kazandırdığı ifade edildi. Açıklamada, sözleşmenin güncel koşullara uyum sağlayacak mekanizmalara sahip olduğu ve Türkiye'nin yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirdiği kaydedildi.
Uzmanlar, Montrö Sözleşmesi'nin Türkiye'nin Karadeniz'deki nüfuzunu korumasında kilit rol oynadığını belirtiyor. Sözleşme sayesinde Türkiye, boğazlardan geçişleri kontrol etme ve gerektiğinde kısıtlama yetkisine sahip oluyor. Bu durum, Türkiye'yi bölgesel bir güç haline getirirken, Karadeniz'e kıyısı olan ülkeler arasındaki güç dengesini de etkiliyor.
Türkiye'nin Montrö'ye bağlı kalacağı ve uluslararası hukukun bir parçası olan bu sözleşmeyi titizlikle uygulayacağı mesajı, özellikle son dönemde boğazların statüsüyle ilgili tartışmaların gölgesinde anlam kazanıyor. Bakanlık açıklaması, sözleşmenin değiştirilmesi yönündeki çağrılara da kapıyı kapatır nitelikte.
Uluslararası Boyut ve Türkiye'nin Rolü
Montrö, sadece Türkiye'nin egemenlik hakları için değil, aynı zamanda Karadeniz'e kıyısı olan diğer devletlerin güvenliği açısından da kritik öneme sahip. Sözleşme, Karadeniz'e kıyısı olmayan ülkelerin savaş gemilerinin boğazlardan geçişini sınırlayarak bölgedeki askeri dengeyi koruyor. Bu yönüyle Montrö, soğuk savaş döneminden günümüze kadar uluslararası hukukun önemli bir parçası olarak kaldı.
Dışişleri Bakanlığı'nın 90. yıl mesajı, Türkiye'nin Montrö'ye olan bağlılığını ve sözleşmenin bölgesel barışa katkısını bir kez daha teyit etmiş oldu. Açıklamada, sözleşmenin gelecekte de aynı kararlılıkla uygulanacağı belirtilerek, uluslararası topluma güvence verildi.
Türkiye'nin bu tutumu, Karadeniz'de istikrar arayan tüm aktörler tarafından olumlu karşılanacak bir adım olarak değerlendiriliyor. Montrö Sözleşmesi, imzalandığı günden bu yana olduğu gibi, önümüzdeki yıllarda da Türk dış politikasının temel taşlarından biri olmaya devam edecek.
