Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu'nun Türkiye'de HPV aşısına gerek olmadığı yönündeki açıklamaları, bilim dünyası ve muhalefet partilerinden sert tepki çekti. YENİ Parti Ankara Milletvekili Aylin Yaman, yaptığı yazılı açıklamada, HPV aşısının rahim ağzı kanserini önlemedeki etkinliğinin bilimsel olarak kanıtlandığını belirterek, Bakan'ın bu sözlerinin toplum sağlığını tehdit ettiğini söyledi. Öte yandan, bazı tıp dernekleri de Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) önerilerine dikkat çekerek, aşının ulusal bağışıklama programına alınması gerektiğini vurguladı.
Bilim Dünyasından Ortak Tepki
YENİ Parti Milletvekili Aylin Yaman, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, "Bilimsel kanıt açıktır: HPV aşısı, rahim ağzı kanseri vakalarının yüzde 90'ına neden olan HPV tiplerine karşı yüksek koruma sağlar. Bu aşı sayesinde dünya genelinde milyonlarca kadının hayatı kurtarılmıştır. Sayın Bakan'ın bu gerçeği görmezden gelmesi kabul edilemez" dedi. Yaman, ayrıca Türkiye'de her yıl yaklaşık 2.500 kadının rahim ağzı kanseri tanısı aldığını ve bu rakamın aşılama ile önemli ölçüde azaltılabileceğini belirtti.
Tıp Fakültesi öğretim üyelerinden Prof. Dr. Mehmet Mehlepçi de yaptığı değerlendirmede, "HPV aşısı, Dünya Sağlık Örgütü ve Amerikan Kanser Derneği gibi kuruluşlar tarafından önerilen, güvenilirliği ve etkinliği kanıtlanmış bir aşıdır. Türkiye'de aşının ulusal aşı takvimine alınmaması, toplum sağlığı açısından büyük bir eksikliktir" ifadelerini kullandı. Prof. Dr. Mehlepçi, Bakan Memişoğlu'nun açıklamasının bilimsel verilerle çeliştiğini ve bu tür demeçlerin halk arasında aşı kararsızlığına yol açabileceğini sözlerine ekledi.
Bakan'ın Sözleri ve Bağlamı
Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, geçtiğimiz günlerde katıldığı bir televizyon programında, "Türkiye'de HPV aşısına şu an için gerek yok. Çünkü bizim toplumumuzun bağışıklık sistemi bu virüse karşı dirençlidir" şeklinde ifadeler kullanmıştı. Bakan'ın bu sözleri, sağlık alanında çalışan uzmanlar ve sivil toplum kuruluşları tarafından büyük bir şaşkınlıkla karşılandı. Memişoğlu'nun daha önce de ülke genelinde HPV taramalarının artırılacağını açıkladığı biliniyordu. Ancak aşı karşıtı bu açıklaması, birçok kişi tarafından 'bilim dışı' olarak nitelendirildi.
HPV (İnsan Papilloma Virüsü), cinsel yolla bulaşan en yaygın virüslerden biridir ve rahim ağzı kanseri başta olmak üzere birçok kanser türüne neden olabilmektedir. Dünya genelinde her yıl yaklaşık 570 bin kadın rahim ağzı kanserine yakalanmakta ve 300 bin kadın hayatını kaybetmektedir. DSÖ, bu ölümlerin büyük bir kısmının gelişmekte olan ülkelerde gerçekleştiğini ve aşının bu yükü azaltmak için en etkili araç olduğunu belirtmektedir. Türkiye'de ise aşı, 2022 yılından bu yana Sağlık Bakanlığı tarafından onaylanmış olmasına rağmen, ulusal aşı takvimine henüz eklenmemiştir. Bu durum, aşıya erişimde eşitsizliklere yol açmakta ve aşı maliyetleri nedeniyle vatandaşların büyük bir kısmı aşı olma imkânı bulamamaktadır.
Bakan'ın açıklamalarının ardından, sosyal medyada da çok sayıda sağlık çalışanı ve vatandaş, 'HPV aşısı şart' etiketiyle paylaşımlarda bulunarak yetkililere çağrıda bulundu. Ayrıca, bazı milletvekilleri TBMM'de konuyla ilgili soru önergesi vererek, Bakan'dan HPV aşısının ulusal aşı programına alınması konusundaki planlarını açıklamasını istedi.
Değerlendirme
Sağlık Bakanı'nın 'toplumsal bağışıklık' iddiası, bilimsel bir temele dayanmamaktadır. Türkiye'de yapılan araştırmalar, HPV prevalansının dünya ortalamasıyla benzer olduğunu göstermektedir. Bu nedenle, toplumun genetsek bir dirence sahip olduğu söylemi gerçeği yansıtmamaktadır. HPV aşısı, uzun vadeli ve kapsamlı bir koruma sağlayarak rahim ağzı kanseri vakalarını önemli ölçüde azaltmaktadır. Sağlık politikalarının bilimsel veriler ışığında şekillendirilmesi, toplumun sağlığını korumak adına kritik bir öneme sahiptir. Bu bağlamda, Bakan'ın bu açıklamasının, aşı karşıtlığına hizmet eden talihsiz bir çıkış olduğu değerlendirilmektedir. Kamuoyunda oluşan tepkiler, hükümetin bu konudaki tutumunu gözden geçirmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Umut ediyoruz ki, yetkililer bilimin ışığında hareket ederek HPV aşısını ulusal aşı takvimine en kısa sürede dahil edecek ve binlerce kadını bu önlenebilir kanser türünden koruyacaktır.
