Mekke İttifakı'na imza atan Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan'dan üst düzey temsilciler, bölgesel tansiyonu düşürmek amacıyla dün İran'ın başkenti Tahran'da bir araya geldi. Edinilen bilgilere göre, üç ülkenin diplomatik heyetleri, İranlı yetkililerle yaptıkları görüşmelerde üç kritik başlığı masaya yatırdı: ABD ile İran arasında yeniden çatışma riskini önlemek, Husilerin Suudi Arabistan'a yönelik saldırılarını durdurmak ve İsrail'in Filistin'e yönelik politikalarını sınırlamak. Ziyaret, Mekke İttifakı'nın kurulmasının ardından yapılan ilk somut diplomatik girişim olarak kayda geçti.
Tahran'da üç kritik başlık
Görüşmelerin ana gündem maddesi, ABD ile İran arasında son dönemde artan gerilimin askeri bir çatışmaya dönüşmesini engellemekti. Mekke İttifakı temsilcileri, Tahran yönetimine bölgesel diyalog kanallarının açık tutulması çağrısında bulundu. İran tarafının ise yaptırımların kaldırılması ve Körfez'deki askeri varlığın azaltılması gibi taleplerini ilettiği öğrenildi.
İkinci başlık, Husilerin Suudi Arabistan'a yönelik saldırılarının durdurulmasıydı. Suudi Arabistan heyeti, Husilerin balistik füze ve insansız hava aracı saldırılarının sivil hedefleri vurduğunu belirterek, İran'ın bu gruplar üzerindeki etkisini kullanarak saldırıların son bulmasını istedi. İranlı yetkililer ise Husiler üzerinde tam kontrol sahibi olmadıklarını savundu.
Üçüncü olarak, İsrail'in Filistin'e yönelik politikaları ve bölgedeki insani durum ele alındı. Türkiye ve Pakistan heyetleri, İsrail'in Gazze'ye yönelik operasyonlarının bölgesel istikrarı tehdit ettiğini vurgulayarak, İran'ın bu konuda ortak bir tutum sergilemesini talep etti. Görüşmelerde ayrıca insani yardımların bölgeye ulaştırılması için işbirliği imkanları değerlendirildi.
Mekke İttifakı'nın arka planı
Mekke İttifakı, geçtiğimiz aylarda Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan liderlerinin bir araya gelmesiyle kurulmuştu. İttifakın amacı, İslam dünyasının karşılaştığı güvenlik ve siyasi sorunlara ortak çözümler üretmek, bölgesel krizlerde arabuluculuk yapmak olarak açıklanmıştı. İttifakın ilk önemli diplomatik hamlesi olarak nitelendirilen Tahran ziyareti, üç ülkenin İran ile doğrudan temas kurması açısından dikkat çekiciydi.
Uzmanlar, ziyaretin zamanlamasının ABD'nin bölgedeki askeri varlığını yeniden gözden geçirdiği ve İran'ın nükleer programına ilişkin müzakerelerin belirsizliğini koruduğu bir döneme denk geldiğine işaret ediyor. Mekke İttifakı'nın, hem Batı hem de İran ile diyalog kurabilen bir platform olarak konumlanmaya çalıştığı yorumları yapılıyor.
İran resmi haber ajansı IRNA, görüşmelerin 'yapıcı bir atmosferde' geçtiğini duyururken, Suudi Arabistan ve Pakistan'dan henüz resmi bir açıklama gelmedi. Türk diplomatik kaynakları ise görüşmelerin devam edeceğini ve somut adımların önümüzdeki günlerde atılabileceğini belirtiyor.
Bölgesel analistler, Mekke İttifakı'nın başarısının, İran'ın Husiler üzerindeki etkisini kullanıp kullanmayacağına ve ABD-İran geriliminde tarafları diyaloga ikna edip edemeyeceğine bağlı olduğunu vurguluyor. Ziyaretin, bölgesel gerilimi düşürme yolunda ilk adım olarak görülse de somut sonuçların zaman alacağı değerlendiriliyor.
