Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında geçtiğimiz yıl imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması, TBMM Dışişleri Komisyonu'nda görüşülmeye başlandı. Dışişleri Bakan Yardımcısı Levent Gümrükçü, komisyonda yaptığı sunumda anlaşmanın herhangi bir ülkeyi hedef almadığını vurguladı. Gümrükçü, anlaşmanın bölgesel barış ve istikrara katkı sağlamayı amaçladığını belirterek, savunma işbirliğinin üç ülke arasındaki dayanışmayı güçlendireceğini ifade etti.
Ortak Savunma İşbirliği ve Bölgesel Caydırıcılık
Komisyondaki görüşmelerde, anlaşmanın askeri eğitim, savunma sanayii işbirliği ve ortak tatbikatlar gibi alanlarda somut adımlar içerdiği belirtildi. AK Parti Grup Başkanvekili Fuat Oktay, anlaşmanın bölgesel caydırıcılığı artıracağını ve üç ülkenin savunma kapasitelerini güçlendireceğini söyledi. Oktay, Mekke Anlaşması'nın sadece askeri değil, aynı zamanda siyasi ve ekonomik işbirliğini de kapsadığını dile getirdi.
Anlaşmanın detaylarına ilişkin bilgi veren yetkililer, üç ülkenin ortak tehdit algılamalarına karşı birlikte hareket etme konusunda mutabık kaldığını, ancak bunun herhangi bir üçüncü ülkeye yönelik olmadığını yineledi. Komisyon üyeleri, anlaşmanın gizli maddeleri olup olmadığını sorgularken, Bakan Yardımcısı Gümrükçü, anlaşmanın şeffaf olduğunu ve tüm maddelerinin kamuoyuyla paylaşılacağını açıkladı.
Muhalefetten Eleştiriler ve Yanıtlar
Komisyonda muhalefet partilerinin temsilcileri, anlaşmanın Türkiye'nin dış politikasındaki yerini ve olası risklerini gündeme getirdi. CHP ve İYİ Parti milletvekilleri, anlaşmanın Türkiye'yi bölgesel çatışmalara çekebileceği endişesini dile getirdi. Buna karşılık iktidar kanadı, anlaşmanın Türkiye'nin stratejik çıkarlarına hizmet ettiğini ve ülkenin savunma gücüne katkı sağlayacağını savundu.
Dışişleri Bakan Yardımcısı Gümrükçü, muhalefetin sorularına verdiği yanıtta, anlaşmanın Türkiye'nin NATO üyeliğiyle çelişmediğini, aksine tamamlayıcı bir nitelik taşıdığını belirtti. Gümrükçü, Mekke Anlaşması'nın bölgesel güvenlik mimarisine katkı sunacağını ve üç ülke arasındaki ilişkileri kurumsal bir çerçeveye oturtacağını ifade etti.
Mekke Anlaşması'nın Arka Planı
Mekke Ortak Savunma Anlaşması, 2023 yılında Suudi Arabistan'ın başkenti Riyad'da düzenlenen zirvede Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan liderleri tarafından imzalanmıştı. Anlaşma, üç ülke arasında savunma sanayii, istihbarat paylaşımı ve ortak askeri eğitim programlarını kapsıyor. Ayrıca, doğal afetler ve insani krizlerde ortak müdahale mekanizmaları da anlaşma çerçevesinde yer alıyor.
Uzmanlar, anlaşmanın Orta Doğu ve Güney Asya'daki güç dengelerini etkileyebileceğini, ancak Türkiye'nin Batı ile ilişkilerini bozmadan bu işbirliğini sürdürebileceğini değerlendiriyor. Anlaşmanın TBMM'de onaylanması halinde yürürlüğe gireceği ve uygulama takviminin üç ülke tarafından ortaklaşa belirleneceği belirtiliyor.
Komisyondaki görüşmelerin ardından anlaşmanın Genel Kurul'a sevk edilmesi bekleniyor. Sürecin önümüzdeki haftalarda tamamlanması ve anlaşmanın yasalaşması öngörülüyor.
