Babülmendep Boğazı'nda Husilerin Suudi Arabistan'a ait petrol tesislerine düzenlediği saldırılar, küresel petrol sevkiyatını durma noktasına getirdi. Boğazdaki gerilim, Türkiye'nin Yemen'e asker gönderip göndermeyeceği sorusunu yeniden gündeme taşıdı. Mekke Anlaşması çerçevesinde atılacak adımlar ve olası bir Mehmetçik görevi, başta Suudi Arabistan olmak üzere bölge ülkeleriyle yürütülen diplomasinin merkezinde yer alıyor.
Husilerden Petrol Tesislerine Saldırı
Husiler, Suudi Arabistan'ın güneyindeki Cizan ve Necran bölgelerinde bulunan petrol tesislerine insansız hava araçları ve balistik füzelerle saldırı düzenledi. Saldırılar sonucu tesislerde büyük çaplı yangınlar çıktı, üretim durduruldu. Suudi yetkililer, saldırıların ardından Babülmendep Boğazı'ndan geçen petrol tankerlerinin seferlerini askıya aldığını açıkladı. Böylece boğazdaki petrol trafiği fiilen durdu.
Babülmendep Boğazı, dünya petrol arzının yaklaşık yüzde 5'inin geçtiği kritik bir geçiş noktası. Kızıldeniz ile Aden Körfezi'ni birleştiren boğaz, Avrupa ve Asya arasındaki deniz ticaretinin can damarı. Uzmanlar, trafiğin uzun süre aksaması halinde petrol fiyatlarında sert dalgalanmalar yaşanabileceği uyarısında bulunuyor.
Mekke Anlaşması ve Türkiye'nin Konumu
Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyonun Yemen'deki operasyonlarına Türkiye'nin asker göndermesi, 2015 yılından bu yana tartışılıyor. Mekke Anlaşması olarak bilinen mutabakat, Yemen'de ateşkes ve siyasi çözüm için atılan adımların çerçevesini oluşturuyor. Anlaşma, Husiler ile Suudi destekli Yemen hükümeti arasında müzakereleri öngörüyordu. Ancak sahada ateşkes sağlanamadı; Husilerin son saldırıları, anlaşmanın uygulanabilirliğini sorgulattı.
Türkiye, Yemen krizinde taraf olmaktan kaçınarak insani yardım ve diplomasiye ağırlık verdi. Dışişleri Bakanlığı, son saldırıların ardından yaptığı açıklamada, "Yemen'de kalıcı barışın sağlanması için tüm taraflara sorumluluk çağrısı" yaptı. Ancak Suudi Arabistan'ın, koalisyon güçlerine asker desteği konusunda Türkiye'den talebi olduğu iddiaları zaman zaman gündeme geliyor. Resmi kaynaklar bu iddiaları doğrulamıyor.
Askeri Seçenek Masada mı?
Güvenlik kaynaklarına göre, Türk Silahlı Kuvvetleri'nin Yemen'e olası bir görev için hazırlık yaptığına dair somut bir emir bulunmuyor. Ancak Deniz Kuvvetleri'nin Babülmendep ve çevresindeki gelişmeleri yakından takip ettiği belirtiliyor. Türkiye'nin bölgede askeri varlık göstermesi, Kızıldeniz'deki ticaret yollarının güvenliği açısından stratejik önem taşıyor. Bununla birlikte, kamuoyunda Yemen'e asker gönderilmesine yönelik ciddi bir muhalefet var.
Muhalefet partileri, Türkiye'nin Yemen'de bir savaşın tarafı olmaması gerektiğini savunuyor. CHP ve İYİ Parti sözcüleri, "Mehmetçik'in Yemen'de işi yok" açıklamalarıyla hükümeti uyardı. İktidar kanadı ise konunun henüz karara bağlanmadığını, gelişmelere göre hareket edileceğini belirtiyor.
Ekonomik ve Jeopolitik Sonuçlar
Babülmendep'teki tıkanıklık, petrol fiyatlarını varil başına 90 doların üzerine taşıdı. Türkiye gibi enerji ithalatına bağımlı ülkeler için bu durum cari açığı artırıcı bir risk. Ayrıca, boğazdan geçen doğalgaz ve ticari gemilerin alternatif rotalara yönelmesi, navlun maliyetlerini yükseltti. Ekonomistler, krizin uzaması halinde enflasyon üzerinde ek baskı oluşabileceği görüşünde.
Jeopolitik açıdan ise ABD, İngiltere ve Fransa, Kızıldeniz'de askeri varlığını artırdı. Suudi Arabistan, Husilere yönelik hava operasyonlarını yoğunlaştırdı. İran'ın Husilere verdiği destek, bölgesel bir vekalet savaşını derinleştirebilir. Türkiye, bir yandan NATO müttefikleriyle eşgüdüm sağlarken diğer yandan İran ve Suudi Arabistan arasında denge politikası yürütüyor.
Uzman Görüşleri
Uluslararası ilişkiler uzmanı Prof. Dr. Ahmet Kasım Han, "Türkiye'nin Yemen'e asker göndermesi halinde bu, yıllardır sürdürülen tarafsızlık politikasının terk edilmesi anlamına gelir. Babülmendep'teki kriz, diplomatik yollarla çözülmeli" değerlendirmesini yaptı. Emekli amiral Cem Gürdeniz ise "Kızıldeniz'de Türk bayraklı gemilerin güvenliği için donanma unsurlarımızın bölgede olması gerekiyor" dedi.
Öte yandan, Yemen'deki insani kriz her geçen gün derinleşiyor. BM verilerine göre, ülkede 20 milyondan fazla insan yardıma muhtaç durumda. Türkiye, Kızılay ve AFAD aracılığıyla bölgeye insani yardım göndermeye devam ediyor.
Sonuç: Diplomasi mi, Asker mi?
Mehmetçik'in Yemen'e gidip gitmeyeceği sorusu, önümüzdeki günlerde kabine ve MGK toplantılarında ele alınacak. Türkiye'nin önceliği, Babülmendep'teki petrol trafiğinin yeniden güvenli hale gelmesi ve Husilerin saldırılarının durdurulması. Askeri bir seçenek şu an için uzak görünüyor; ancak krizin seyri, Ankara'nın tutumunu belirleyecek. Bölgesel istikrarın tesisi için diplomatik kanalların açık tutulması, hem Türkiye'nin hem de dünyanın çıkarına.
