Jeoloji mühendisliği alanında önemli çalışmaları bulunan Prof. Dr. Osman Bektaş, Marmara Bölgesi'nde beklenen büyük depreme ilişkin dikkat çeken bir değerlendirmede bulundu. Bektaş, yıllardır süregelen bilimsel çalışmaların ışığında, beklenen İstanbul depreminin 7'den büyük değil, aksine 7'den küçük olacağının altını çizdi. Bu açıklama, deprem senaryoları üzerine kamuoyunda tartışma yarattı.
Bilimsel Veriler Ne Söylüyor?
Prof. Dr. Osman Bektaş, Marmara Denizi tabanındaki fay hatlarının geçmiş deprem kayıtları ve güncel sismik verilere dayanarak yaptığı analizlerde, bölgede kırılma potansiyeli olan segmentlerin toplam uzunluğunun 7,4 büyüklüğünde bir deprem üretecek kapasitede olmadığını belirtti. Bektaş, "Marmara'da beklediğimiz depremin büyüklüğü 7,0 civarında olacak, hatta altında kalma olasılığı yüksek. Bu, 'büyük Marmara depremi' söylemlerinin sorgulanması gerektiğini gösteriyor" dedi.
İstanbul'un Kaderi Değişiyor mu?
Deprem uzmanının bu açıklamaları, İstanbul'un depreme hazırlık çalışmalarında yeni bir perspektif sunuyor. Bilimsel çalışmalar, beklenen depremin büyüklüğünün daha düşük olabileceğini ortaya koysa da, yine de İstanbul'un yapı stoku ve nüfus yoğunluğu göz önüne alındığında hasar ve can kaybı riskinin azımsanmaması gerektiği vurgulanıyor. Bektaş, "Deprem büyüklüğü ne olursa olsun, zemin sıvılaşması, yığma yapılar ve kaçak yapılaşma nedeniyle İstanbul ciddi risk altında. Asıl odaklanmamız gereken, büyüklük senaryolarından ziyade yapıların güçlendirilmesi ve afet yönetimi planlarının güncellenmesi" ifadelerini kullandı.
Geçmiş Deprem Kayıtları Işık Tutuyor
Marmara Bölgesi'nde tarihsel dönemde meydana gelen büyük depremler incelendiğinde, 1894 ve 1912 depremlerinin 7'nin altında kaldığı görülüyor. Prof. Dr. Bektaş, bu verilerin güncel modellerle uyumlu olduğunu belirterek, "Geçmişteki depremler bize yol gösteriyor. 1894 depremi yaklaşık 7.0, 1912 depremi ise 6.8-7.0 arasındaydı. Şimdi beklediğimiz deprem de bu aralıkta olacak" dedi.
Uzmanlar Ne Diyor?
Kamuoyunda farklı görüşler bulunmakla birlikte, birçok deprem bilimci, büyüklük tartışmalarından ziyade İstanbul'da yapı denetiminin artırılması ve kentsel dönüşümün hızlandırılması gerektiğini savunuyor. Anadolu Ajansı'nın haberine göre, İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin hazırladığı deprem master planı kapsamında 600 bin binanın riskli olduğu tespit edilmiş durumda. Bu yapıların büyük çoğunluğu 1999 öncesi imar yönetmeliklerine göre inşa edildi.
Deprem mühendisleri, olası bir 7.0 büyüklüğündeki depremde dahi İstanbul'da on binlerce binanın yıkılabileceği uyarısında bulunuyor. Bu nedenle, büyüklük tartışmalarının yanlış bir gündem oluşturduğunu belirten uzmanlar, "Kaderimiz 7.4 değil de 7.0 ise bu bizi rehavete sürüklememeli. Asıl mesele yapılarımızı depreme dayanıklı hale getirmektir" görüşünde birleşiyor.
Bektaş'ın Yöntemi ve Kaynaklar
Prof. Dr. Osman Bektaş, çalışmalarında paleosismoloji verilerini ve GNSS (Küresel Navigasyon Uydu Sistemi) ile yapılan kabuk deformasyon ölçümlerini kullanıyor. Kuzey Anadolu Fay Hattı'nın Marmara Denizi içindeki kollarının yıllık kayma hızını hesaplayan Bektaş, bu verilerle depremin büyüklüğünü tahmin ediyor. Bektaş'ın bu yöntemi uluslararası bilimsel dergilerde yayımlanan makalelerle de destekleniyor.
Sonuç: Hazırlık İçin Bir Fırsat mı?
Prof. Dr. Osman Bektaş'ın açıklaması, kamuoyunda 'rahatlatıcı' bir etki yaratabilecek olsa da, uzmanlar bunun bir gevşemeye yol açmaması gerektiğini söylüyor. Deprem bilimci Dr. Ali Özkan, "Büyüklük ne olursa olsun, İstanbul'un kaderi iyi bir afet yönetimi ve sağlam binalarla değişir. Tartışma odağını büyüklükten hazırlığa çevirmeliyiz" dedi. Marmara'nın her an 7.0 büyüklüğünde bir deprem üretebileceği gerçeği, şehir planlaması ve yapı denetimi için acil önlemler alınması gerektiğini ortaya koyuyor.
