Manisa’nın Demirci ilçesinde, 1886’dan beri yetiştirilen ve geçtiğimiz yıl coğrafi işaret tescili alan Figani Efendi Eriği’nde hasat mesaisi başladı. Her yıl yaklaşık 200 ton üretilen bu özel erik, hiçbir zirai ilaç kullanılmadan yetiştiriliyor. Hem taze hem de kurutularak tüketiciye ulaştırılan erik, bölge ekonomisine önemli katkı sağlıyor.
138 Yıllık Lezzet: Figani Efendi Eriği
Figani Efendi Eriği, adını 19. yüzyılda Demirci’de yaşamış Figani Efendi’den alıyor. 1886 yılında Figani Efendi’nin bahçesinde keşfedilen bu erik türü, o günden bu yana aynı yöntemlerle yetiştiriliyor. Demirci’nin iklimi ve toprak yapısı, bu eriğe kendine has aromasını ve dayanıklılığını veriyor. Özellikle kurutulduğunda uzun süre bozulmadan saklanabilmesi, onu geçmişte kış aylarının vazgeçilmez meyvesi yapmış.
Üreticiler, bu yılki hasadın verimli geçtiğini belirtiyor. Demirci Ziraat Odası Başkanı Mustafa Kaya, “Figani Efendi Eriği, bölgemizin en önemli tarımsal değerlerinden biridir. Bu yıl hastalık ve zararlılar açısından sorun yaşamadık, bu da kaliteyi artırdı. Hasat yaklaşık 3 hafta sürecek” dedi. Kaya, eriklerin yeşilken toplandığını ve doğal olarak güneşte kurutulduğunu vurguladı.
Coğrafi İşaret Tescili ve Önemi
2024 yılında Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından coğrafi işaret tescili alan Figani Efendi Eriği, artık sadece Demirci’de yetiştirilen orijinal ürünleri temsil ediyor. Tescil, bölgedeki üreticilerin haklarını korurken, ürünün tanınırlığını da artırdı. Manisa Celal Bayar Üniversitesi’nden gıda mühendisleri, eriğin besin değerleri üzerinde araştırmalar yapıyor. İlk bulgular, eriğin yüksek lif ve antioksidan içerdiğini gösteriyor.
Coğrafi işaret, taklit ürünlerin önüne geçilmesini sağladı. Demirci Kaymakamı Ahmet Karakaya, “Bu tescil, ilçemiz için büyük bir kazanım. Artık Figani Efendi Eriği denildiğinde akla sadece Demirci gelecek. Üreticilerimiz daha fazla gelir elde edecek” şeklinde konuştu.
Hasat Ve Kurutma Süreci
Figani Efendi Eriği, tam olgunlaşmadan, yeşilken toplanıyor. Bu sayede erikler, kurutma sırasında daha iyi sonuç veriyor. Toplanan erikler, bahçelerde bulunan özel kurutma alanlarında güneşte kurutuluyor. Yaklaşık 5-7 gün süren kurutma işlemi sonrasında erikler, kahverengi-kırmızı bir renk alıyor ve tatlılaşıyor. Geleneksel yöntemle kurutulan erikler, hiçbir katkı maddesi içermiyor.
Kurutma işlemi uzun ve meşakkatli olsa da, üreticiler bu geleneği yaşatmaktan mutlu. Necmiye Tokgöz, 30 yıldır bu eriği yetiştirdiğini belirterek, “Dedelerimizden beri aynı şekilde kurutuyoruz. Güneşin altında eriğin suyunu salmasını bekliyoruz. Her sabah çeviriyoruz, akşam topluyoruz. Bu işten en az 5 aile geçiniyor” diyor.
Hasat edilen eriklerin bir kısmı taze olarak pazara sunulurken, büyük bölümü kurutulduktan sonra paketleniyor. Kuru erikler, özellikle kış aylarında tüketilmek üzere ülke genelindeki marketlere ve yetiştiricilerin internet siteleri üzerinden satışa çıkarılıyor. Demirci Belediyesi, bu yıl e-ticaret platformlarıyla anlaşarak üreticilere destek olmayı hedefliyor.
Üretim Ve Ekonomik Katkı
Demirci’de yaklaşık 250 üretici, toplam 350 dönümlük alanda Figani Efendi Eriği yetiştiriyor. Yıllık ortalama üretim 200 ton civarında. Bu miktar, hem ilçe ekonomisi hem de ülke genelindeki tüketiciler için önemli bir kaynak oluşturuyor. Kuru eriğin kilogram fiyatı, geçen yıla göre yüzde 20 artışla 200 liraya ulaştı. Taze erik ise 50-60 lira arasında satılıyor.
Üreticiler, devletin tarımsal desteklemelerinden faydalanmanın yanı sıra, coğrafi işaretin getirdiği avantajla daha geniş pazarlara açılmayı amaçlıyor. Demirci Ticaret ve Sanayi Odası, üreticilere yönelik hijyen ve paketleme eğitimleri düzenliyor. Bu eğitimlerle, ürünün ihracat potansiyelinin artırılması hedefleniyor. Özellikle Avrupa ülkelerinden gelen talepler doğrultusunda, ilk etapta Almanya’ya deneme sevkiyatı yapılması planlanıyor.
Figani Efendi Eriğinin Faydaları Ve Tüketimi
Uzmanlar, Figani Efendi Eriği’nin, özellikle kurutulmuş halinin, sindirim sistemine faydalı olduğunu, kabızlığı önlediğini ve bağışıklık sistemini güçlendirdiğini belirtiyor. İçerdiği potasyum sayesinde tansiyonu dengeliyor, demir eksikliğine iyi geliyor. Aynı zamanda antioksidan özelliği ile hücreleri yeniliyor. Uzmanlar, günde 3-5 adet kuru erik tüketilmesini öneriyor.
Erikler, taze olarak tüketilebildiği gibi, kurutulmuş olarak da atıştırmalık olarak yeniliyor. Yöre halkı, özellikle kış aylarında kaynatıp hoşaf yapıyor. Tatlı ve keklerde de kullanılan kuru erik, et yemeklerine lezzet katıyor. Demirci’de yüzyıllardır süren bu lezzet, coğrafi işaret tescili ile kuşaktan kuşağa aktarılmaya devam ediyor. Bu yılın bereketli geçmesi, bölge halkını umutlandırıyor.
Türkiye’de coğrafi işaretli ürünlerin sayısı her geçen gün artıyor. Bu ürünler, yöresel kalkınmanın önemli bir parçası haline gelmiş durumda. Figani Efendi Eriği de bu kapsamda, Demirci’nin adını duyururken, üreticilerin refahına katkı sağlıyor. Ancak, bu tür geleneksel ürünlerin korunması ve sürdürülebilirliği için genç nesillerin de bu işe sahip çıkması büyük önem taşıyor. Tarım alanlarının daralması ve göç, bu erik türünün geleceğini tehdit eden faktörler arasında yer alıyor. Dolayısıyla, hem yerel yönetimlerin hem de merkezi hükümetin, bu mirası yaşatacak politikalarla üreticiyi desteklemesi, Demirci’nin bu eşsiz lezzetinin gelecek nesillere ulaşmasını sağlayacaktır.
