İstanbul Maltepe'de 2 Şubat 2024 tarihinde meydana gelen ve 1 kişinin hayatını kaybettiği bina çökmesinin ardından enkaz kaldırma çalışmaları devam ederken, binanın beton yapısından deniz kabuğu çıktı. Olay yerinde inceleme yapan uzmanlar, beton örneklerinde deniz kabuğuna rastlandığını doğruladı. Bu bulgu, binanın inşasında deniz kumu kullanılmış olabileceği şüphesini güçlendirdi.
Deniz kabuğu, beton kalitesini sorgulatıyor
Maltepe'de çöken binanın enkazından alınan beton numunelerinde deniz kabuğu tespit edilmesi, yapı kalitesine dair önemli bir ipucu olarak değerlendiriliyor. İnşaat mühendisleri, beton üretiminde deniz kumu kullanılmasının yapı dayanıklılığını olumsuz etkilediğini belirtiyor. Deniz kumu, içerdiği tuz ve organik maddeler nedeniyle betonun çelik donatıyı korozyona uğratmasına ve zamanla betonun çatlamasına yol açabiliyor. Bu tür bir karışım, özellikle deprem kuşağında yer alan İstanbul gibi şehirlerde ciddi risk oluşturuyor.
Olay yerinde bulunan deniz kabuğunun, betonun içine karışmış halde olduğu ve herhangi bir dış etkenle sonradan girmediği ifade ediliyor. Uzmanlar, bu tür yabancı maddelerin betonun gözenek yapısını bozarak mukavemetini düşürdüğünü vurguluyor. Çöken binanın 1990'lı yıllarda inşa edildiği tahmin ediliyor.
İnşaat sektöründe deniz kumu kullanımı yasak
Türkiye'de beton üretiminde deniz kumu kullanımı, TS 706 EN 12620 standartlarına göre yasaklanmış durumda. Ancak denetim eksiklikleri nedeniyle kaçak yapılarda bu tür malzemelerin kullanılabildiği biliniyor. Maltepe'deki binanın ruhsatlı olup olmadığı ve denetim süreçleri henüz netlik kazanmadı. Belediye yetkilileri, binanın 2000 yılı öncesine ait olduğunu ve o dönemde yapı denetiminin yetersiz olduğunu belirtti. Konuyla ilgili soruşturma başlatıldığı öğrenildi.
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, son yıllarda yapı denetimini sıkılaştırmış olsa da eski yapıların durumu hala büyük bir sorun teşkil ediyor. İstanbul'da 1999 depremi öncesi inşa edilen binlerce yapı bulunuyor. Uzmanlar, bu yapıların hızlı bir şekilde taranması ve riskli olanların dönüştürülmesi gerektiğini söylüyor.
Vatandaşlar endişeli: "Binamızda da var mı?"
Maltepe'deki olay, bölge sakinleri arasında paniğe yol açtı. Çevre binalarda oturan vatandaşlar, kendi binalarının da benzer malzemelerle yapılmış olabileceğinden endişe ediyor. Bazı apartman yöneticileri, bağımsız denetim şirketlerine başvurarak binalarının beton kalitesini test ettirmeye başladı. Mahalle sakinlerinden Ayşe Demir, "Çöken binanın enkazından deniz kabuğu çıktığını duyunca çok korktuk. Kendi binamızın da aynı şekilde yapılmış olabileceğini düşünüyoruz. Bir an önce test yaptırmak istiyoruz" dedi.
Maltepe Belediyesi, bölgede benzer yapıların tespiti için bir çalışma başlatıldığını duyurdu. Belediye Başkanı, "Vatandaşlarımızın can güvenliği her şeyden önemli. İlçemizdeki tüm eski yapıları gözden geçireceğiz" açıklamasında bulundu.
Uzmanlardan uyarı: Beton testi şart
İnşaat Mühendisleri Odası İstanbul Şubesi yetkilileri, deniz kabuğu bulgusunun tek başına kesin bir yargı oluşturmadığını ancak betonun içeriğine dair önemli bir gösterge olduğunu belirtti. Yapılan açıklamada, "Beton numunelerinde deniz kabuğu bulunması, deniz kumu kullanıldığına işaret eder. Bu durum, betonun dayanımını düşürür ve deprem performansını olumsuz etkiler. Vatandaşlarımız, binalarının beton sınıfını mutlaka test ettirmeli" denildi.
Uzmanlar ayrıca, beton testi için karot numunesi alınması gerektiğini ve bunun için yetkili laboratuvarlara başvurulması gerektiğini hatırlattı. İstanbul genelinde 1999 öncesi yapı stokunun yaklaşık 1 milyon olduğu tahmin ediliyor. Kentsel dönüşümün hızlandırılması ve denetimlerin artırılması gerektiği vurgulanıyor.
Maltepe'de yaşanan bu olay, Türkiye'deki yapı güvenliği sorununu bir kez daha gündeme getirdi. Deniz kabuğu gibi basit bir bulgu, aslında büyük bir ihmalin işareti olabilir. İnşaat sektöründe denetimlerin artırılması, kaçak yapılaşmanın önlenmesi ve eski yapıların dönüştürülmesi için acil adımlar atılması gerekiyor. Aksi halde benzer acı olayların yaşanması kaçınılmaz görünüyor.
