15 Temmuz darbe girişimiyle ilgili bir sosyal medya paylaşımı nedeniyle tutuklanan eski AKUT Başkanı Nasuh Mahruki, gözaltı sürecinde soyadı üzerinden hedef alındı. Sosyal medyada "Ermeni" veya "Yahudi" olduğu yönünde paylaşımlar yapılan Mahruki'nin aile geçmişi, Osmanlı döneminde yaşanan zorunlu göç ve mübadele sürecine dayanıyor. Mahruki soyadı, aslında Girit'ten Türkiye'ye göç eden bir ailenin hikayesini taşıyor.
Soyadı Nereden Geliyor?
Nasuh Mahruki, 1978 yılında Ankara'da doğdu. Ailesi köken olarak Girit adasından geliyor. 1923 yılında imzalanan Lozan Antlaşması'na ek olarak yapılan nüfus mübadelesi sırasında Girit'te yaşayan Müslüman nüfus, Türkiye'ye göç etti. Mahruki ailesi de bu göç dalgasıyla önce Selanik'e, ardından İstanbul'a yerleşti. Ailenin soyadı olan "Mahruki", aslında bir Rum köyü olan Mahruki'den geliyor. Nasuh Mahruki, daha önce yaptığı açıklamalarda soyadının kökenini şöyle anlatmıştı: "Biz Girit Müslümanıyız. Atalarımız Girit'ten mübadeleyle geldi. Soyadımız da oradaki bir Rum köyünün adı. Ne Ermeni ne Yahudi, Müslüman Türk vatandaşıyız."
Tutuklanma Süreci ve Tepkiler
Nasuh Mahruki, 15 Temmuz darbe girişiminin yıldönümünde yaptığı bir paylaşım nedeniyle 18 Temmuz'da gözaltına alındı ve ardından tutuklandı. Paylaşımı, dönemin Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın darbe gecesi yaptığı çağrıyı eleştirdiği iddiasıyla "halkı kin ve düşmanlığa tahrik" suçlamasıyla yargılanıyor. Tutuklama kararının ardından sosyal medyada Mahruki'nin soyadı üzerinden saldırılar başladı. Bazı kullanıcılar, "Mahruki Ermeni midir?", "Yahudi mi?" gibi sorularla paylaşımlar yaparken, kimileri de doğrudan nefret söylemi içeren ifadeler kullandı.
Soyadı Tartışmalarının Ardındaki Siyasi Bağlam
Türkiye'de özellikle son yıllarda muhalif isimlerin soyadları üzerinden hedef alınması sıkça görülen bir durum. Soyadı "Ermeni" veya "Yahudi" olduğu iddiasıyla linç edilen isimler arasında gazeteciler, yazarlar ve siyasetçiler bulunuyor. Uzmanlar, bu tür saldırıların aslında siyasi bir hedef taşıdığını ve kişinin etnik kökenini aşağılama aracı olarak kullanıldığını belirtiyor. Nasuh Mahruki örneğinde, dağcı ve arama kurtarma uzmanı olarak tanınan bir ismin, 15 Temmuz paylaşımı nedeniyle hedef alınması, soyadının da bu saldırının bir parçası haline getirilmesi dikkat çekiyor.
Ailenin Acı Mirası: Mübadele ve Yeniden Doğuş
Mahruki ailesinin hikayesi, aslında Türkiye'nin yakın tarihindeki en büyük nüfus hareketlerinden birini yansıtıyor. 1923'teki mübadeleyle yaklaşık 1,5 milyon Rum Yunanistan'a, 500 bin Türk de Türkiye'ye göç etti. Girit'ten gelen Müslümanlar, genellikle Ege kıyılarına yerleştirildi. Nasuh Mahruki'nin ailesi ise önce Selanik, ardından İstanbul'a gitmiş. Mahruki, soyadını taşıyan son kişilerden biri olduğunu ve ailesinin bu ismi unutulmaması için koruduğunu belirtiyor.
Tutuklama süreci devam eden Nasuh Mahruki, avukatları aracılığıyla yaptığı açıklamada, "Soyadımla ilgili yapılan saldırılar, ailemin mübadil geçmişini bilmemekten kaynaklanıyor. Biz bu toprakların çocuğuyuz ve kimliğimizle gurur duyuyoruz" ifadelerini kullandı. Mahruki'nin yargılanmasına önümüzdeki günlerde devam edilecek.
Değerlendirme
Nasuh Mahruki'nin tutuklanması ve soyadı üzerinden yürütülen tartışma, Türkiye'de ifade özgürlüğü ve kimlik politikaları arasındaki hassas dengeyi bir kez daha gözler önüne seriyor. Bir kişinin etnik kökenini aşağılama aracı olarak kullanmak, hukuk devleti ilkelerine aykırı olduğu kadar toplumsal barışı da tehdit ediyor. Mahruki'nin ailesinin mübadele geçmişi, aslında Türkiye'nin çok kültürlü yapısının bir parçası olarak görülmeli. Bu tür saldırıların önüne geçmek için medya ve sosyal medyada daha fazla farkındalık ve hukuki düzenleme gerekiyor.
