İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 8. İdare Dava Dairesi, tarihi Yerebatan Sarnıcı’nın İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nden alınarak Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne devredilmesine ilişkin kararın yürütmesini durdurdu. Mahkeme heyeti, sarnıcın esastan görülecek dava sonuçlanana kadar İBB yönetiminde kalmasına hükmetti. Karar, İBB’nin itirazı üzerine alındı ve kültür varlıklarının mülkiyet tartışmalarını yeniden gündeme getirdi.
Yürütmeyi durdurma kararının gerekçesi
Mahkeme, yürütmeyi durdurma kararını, "telafisi güç zararlar" oluşabileceği gerekçesine dayandırdı. İdare mahkemesi, sarnıcın devrinin geri dönüşü olmayan sonuçlar doğurabileceğini belirterek, dava nihai karara bağlanana kadar mevcut durumun korunmasına karar verdi. Kararda, Yerebatan Sarnıcı’nın İBB tarafından uzun yıllardır başarıyla işletildiği ve turistik bir cazibe merkezi haline getirildiği vurgulandı.
Yerebatan Sarnıcı’nın önemi
Bizans döneminde İmparator I. Justinianus tarafından 532 yılında inşa ettirilen Yerebatan Sarnıcı, İstanbul’un en önemli tarihi yapılarından biri. Sarnıç, 9 bin 800 metrekarelik alanıyla su depolama amacıyla kullanılmış olup, günümüzde müze olarak ziyaretçilere açık. UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’nde yer alan yapı, her yıl milyonlarca turist tarafından ziyaret ediliyor. Sarnıcın işletmesi, 1987 yılından bu yana İBB tarafından yürütülüyor.
İBB’den açıklama
İBB yetkilileri, mahkeme kararını memnuniyetle karşıladıklarını belirtti. Yapılan yazılı açıklamada, "Yerebatan Sarnıcı, İstanbul’un ve ülkemizin kültürel mirasının ayrılmaz bir parçasıdır. Mahkemenin verdiği karar, bu mirasın korunması ve doğru yönetilmesi açısından önemli bir adımdır. Sarnıcı, İBB olarak en iyi şekilde korumaya ve işletmeye devam edeceğiz" denildi.
Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün tutumu
Vakıflar Genel Müdürlüğü ise, sarnıcın tarihi bir vakıf eseri olduğunu ve bu nedenle yönetiminin kendilerine ait olması gerektiğini savunuyor. Genel Müdürlük, mahkeme kararına itiraz edebileceklerini duyurdu. Konuyla ilgili yapılan açıklamada, "Yerebatan Sarnıcı, Fatih Sultan Mehmet Vakfı’na ait bir eserdir. Hukuki süreçte sonuna kadar mücadele edeceğiz" ifadeleri kullanıldı.
Emsal niteliği taşıyor
Bu dava, Türkiye’deki tarihi yapıların mülkiyeti ve işletmesi konusunda emsal teşkil edebilir. Benzer uyuşmazlıklar, özellikle İstanbul’daki birçok tarihi cami, han ve hamam gibi yapılar için de geçerli. Kültür varlıklarının yerel yönetimler mi yoksa merkezi idare mi tarafından daha iyi korunacağı tartışması, hukuki sürecin sonucuna göre şekillenecek.
Değerlendirme
Yerebatan Sarnıcı davası, kültürel mirasın yönetiminde merkeziyetçilik ile yerelleşme arasındaki gerilimi bir kez daha gözler önüne serdi. Mahkemenin yürütmeyi durdurma kararı, geçici de olsa İBB’yi rahatlatırken, esas dava sonuçlanana kadar sürecin devam edeceği açık. Sarnıcın korunması ve ziyaretçi akışının aksamaması için tarafların yapıcı diyalog kurması önem taşıyor. Tarihi yapıların geleceği, hukuki süreç kadar, kamu yararı ve kültürel sürdürülebilirlik perspektifiyle de değerlendirilmelidir.
