Yaklaşık 18,5 yıl boyunca küresel piyasaların ritmini belirleyen, enflasyonu dizginleyen, krizleri yöneten ve merkez bankacılığını yeniden tanımlayan Alan Greenspan, ardında hem bir ekonomik mucize hem de 2008 küresel finans krizine uzanan tartışmalı bir miras bıraktı. ‘Maestro’ lakaplı Greenspan, 1987-2006 yılları arasında ABD Merkez Bankası (FED) başkanı olarak görev yaptı ve dönemin en etkili ekonomistlerinden biri olarak tarihe geçti.
Enflasyonu dizginleme ve ekonomik büyüme
Greenspan, göreve geldiğinde yüksek enflasyon ve işsizlikle mücadele eden bir ekonomi devraldı. Faiz oranlarını ustalıkla kullanarak enflasyonu kontrol altına aldı ve ABD ekonomisini uzun süreli bir büyüme dönemine soktu. 1990’larda teknoloji balonu sırasında ‘irrasyonel taşkınlık’ uyarısıyla tanındı, ancak balon patladığında hızlı faiz indirimleriyle resesyonu hafifletti. 11 Eylül saldırılarının ardından piyasalara likidite sağlayarak güveni yeniden tesis etti.
Düşük faiz politikası ve konut balonu
Ancak Greenspan’in mirasının en tartışmalı yönü, 2001 resesyonu sonrası uyguladığı aşırı düşük faiz politikası oldu. FED, federal fon oranını %1’e kadar düşürerek konut piyasasında aşırı borçlanmayı teşvik etti. Greenspan, mortgage piyasasında regülasyon eksikliğini savundu ve türev ürünlerin denetlenmemesine izin verdi. Bu politikalar, 2007-2008 küresel finans krizinin temel nedenlerinden biri olarak gösterildi. Kriz patlak verdiğinde Greenspan, ‘kısmen yanıldığını’ itiraf etti.
Merkez bankacılığına etkisi
Greenspan dönemi, merkez bankalarının bağımsızlığı ve şeffaflığı konusunda önemli dönüşümlere sahne oldu. ‘Greenspan puts’ olarak bilinen, FED’in piyasa çöküşlerini faiz indirimiyle kurtaracağı inancı, yatırımcılarda ahlaki riziko yarattı. Ayrıca, FED’in iletişim politikasını geliştirerek ‘belirsizlik’ dilini kullanması dönemin imzası haline geldi. Ancak ardılları Ben Bernanke ve Janet Yellen, daha şeffaf ve kurallara dayalı bir politika çerçevesi benimseyerek Greenspan’in mirasını revize etti.
Alan Greenspan’in mirası, 2008 krizinden sonra ağır eleştirilere maruz kalsa da, küresel merkez bankacılığının evriminde kilit bir figür olarak kalmaya devam ediyor. Onun dönemi, düşük enflasyon ve istikrarlı büyümenin mümkün olduğunu gösterirken, aynı zamanda regülasyon eksikliklerinin ve aşırı likiditenin yaratabileceği risklere dair önemli dersler sunuyor.
