Türkiye tiyatro sahnesinde bu yılın en çok konuşulan yapımlarından biri olan 'Lucy', gerçek bir deneyden yola çıkarak insanın hayvanla kurduğu ilişkiyi eleştirel bir dille ele alıyor. Yapı Kredi Afife Tiyatro Ödülleri'nde 'Yılın En Başarılı Yönetmeni' ve 'Yılın En Başarılı Işık Tasarımı' ödüllerine layık görülen oyun, bir şempanzenin gözünden insanmerkezci dünyayı sorguluyor. Yönetmen ve oyuncularla yaptığımız söyleşide, oyunun hazırlık süreci, sahneleme tercihleri ve taşıdığı mesajlar konuşuldu.
Sahnede İnsanmerkezci Olmayan Bir Anlatı
Oyunun temel sorusu şu: Bir şempanzenin hikâyesini, onun bakış açısına sadık kalarak anlatmak mümkün müdür? Yönetmen, 'İnsan konfor alanından bakmaya çok meyilli' diyerek bu zorluğa işaret ediyor. Oyunda Lucy karakteri, insanlar tarafından büyütülen ve insan dilini öğrenen bir şempanzenin gerçek hikayesine dayanıyor. Ancak oyun, bu hikâyeyi anlatırken insanın tahakkümünü değil, hayvanın iç dünyasını ön plana çıkarmaya çalışıyor. Bu nedenle sahnede sık sık sembolik anlatımlar, minimal dekor ve güçlü bir ışık tasarımı kullanılıyor.
Ödüllü Ekip Anlatıyor
Afife ödüllerinde iki dalda birden kazanan ekip, oyunun provalarının yaklaşık dört ay sürdüğünü belirtiyor. Oyuncular, bir şempanzenin beden dilini ve ses tonlarını çalışmak için hayvanat bahçelerini ziyaret ettiklerini, primatologlarla görüştüklerini anlatıyor. Yönetmen, 'Seyirciyi rahatsız etmekten çekinmedik. Çünkü bu rahatsızlık, sorgulamayı getiriyor' diyor. Işık tasarımcısı ise ödülü 'Lucy'nin iç dünyasını yansıtan bir atmosfer yaratma çabasının takdiri' olarak yorumluyor.
Gerçek Deneyden Kurguya
Oyunun esin kaynağı, 1970'lerde yapılan ve bir şempanzeye insan dili öğretmeyi amaçlayan bir deney. Bu deneyde Lucy adlı şempanze, işaret dilini öğrenmiş ve insanlarla iletişim kurabilmişti. Ancak deneyin sonunda Lucy'nin vahşi doğaya uyum sağlamakta zorlanması, etik tartışmaları da beraberinde getirmişti. Oyun, bu gerçek olaydan yola çıkarak insanın doğa ve hayvanlarla kurduğu tahakküm ilişkisine dair sorular soruyor.
Eleştirel Bir Değerlendirme
'Lucy', sadece bir hayvan hikâyesi değil, aynı zamanda insanın kendine ve diğer canlılara bakışını sorgulayan bir ayna. Tiyatronun bu türden cesur anlatılarla toplumsal sorgulamalara aracılık etmesi, sanatın dönüştürücü gücünü hatırlatıyor. Oyunda, insanmerkezci dünya görüşünün sarsılması, seyirciye düşünsel bir alan açıyor. Bu yönüyle 'Lucy', sadece ödülleriyle değil, taşıdığı fikirlerle de uzun süre konuşulacak bir yapım olarak dikkat çekiyor.
