İstanbul'da bir lisenin öğrencileri, yapay zeka destekli bir projeyle Türk televizyon dizilerindeki kadına yönelik şiddeti inceledi. Öğrenciler, en çok tekrar izlenen dizilerden seçtikleri sahneleri yapay zeka algoritmalarıyla analiz etti. Araştırma sonucunda, incelenen sahnelerin yaklaşık üçte birinde kadına yönelik şiddet unsurlarına rastlandı. Proje, liselilerin toplumsal cinsiyet eşitliği ve medya okuryazarlığı konusundaki farkındalığını ortaya koydu.
Yapay Zeka Destekli Analiz Yöntemi
Proje kapsamında öğrenciler, popüler Türk dizilerinin en çok tekrar izlenen sahnelerini belirledi. Bu sahneler, yapay zeka tabanlı görüntü ve ses analiz yazılımlarıyla tarandı. Yazılım, fiziksel şiddet, sözlü şiddet, tehdit ve aşağılama gibi kategorilerdeki unsurları tespit etti. Analiz sürecinde öğrencilere öğretmenleri rehberlik etti. Elde edilen veriler, sahnelerin yaklaşık yüzde 33'ünde kadına yönelik şiddet içeren öğeler bulunduğunu gösterdi. Öğrenciler, bulguları raporlaştırarak kamuoyuyla paylaştı.
Şiddet Türleri ve Sıklığı
İnceleme, şiddetin yalnızca fiziksel boyutta olmadığını ortaya koydu. Sözlü şiddet, psikolojik baskı ve ekonomik şiddet gibi farklı türler de sahnelerde yer aldı. Özellikle kıskançlık, kontrol etme ve cezalandırma temalı sahnelerin sık tekrarlandığı belirlendi. Öğrenciler, bu sahnelerin genç izleyiciler üzerindeki olası etkilerine dikkat çekti. Proje danışmanı öğretmen, "Yapay zeka sayesinde büyük veri setlerini objektif bir şekilde tarayabildik. Bu, öğrenciler için hem teknoloji hem de toplumsal sorunlara duyarlılık açısından önemli bir deneyim oldu" dedi.
Toplumsal Farkındalık ve Medya Okuryazarlığı
Proje, liselilerin medya içeriklerini eleştirel bir gözle değerlendirme becerisini geliştirmeyi amaçladı. Öğrenciler, dizi senaristlerine ve yapımcılarına yönelik öneriler de geliştirdi. Şiddet sahnelerinin daha az yer alması ve kadının güçlendirilmesi gerektiği vurgulandı. Ayrıca, izleyicilerin bu tür içerikleri fark etmesi için medya okuryazarlığı derslerinin yaygınlaştırılması önerildi. Proje, çeşitli okullar arasında düzenlenen bir yarışmada da sunuldu.
Uzmanların Değerlendirmesi
Konuya ilişkin görüş belirten iletişim uzmanları, dizilerdeki şiddet içeriklerinin toplumsal cinsiyet algısını şekillendirebileceğini belirtiyor. Yapay zeka destekli analizlerin, içerik üreticilerine geri bildirim sağlamak açısından faydalı olabileceği ifade ediliyor. Ancak, yapay zekanın bağlamı tam olarak kavrayamayabileceği, bu nedenle insan uzmanlarla birlikte değerlendirilmesi gerektiği de dile getiriliyor. Liselilerin projesi, gençlerin toplumsal sorunlara teknolojiyi kullanarak çözüm üretme potansiyelini gösteriyor.
Projenin sonuçları, medya kuruluşları ve dizi yapımcıları için yol gösterici olabilir. Kadına yönelik şiddetin önlenmesinde farkındalık yaratmak adına eğitim kurumlarının bu tür çalışmaları desteklemesi bekleniyor. Öğrenciler, benzer analizleri farklı medya içerikleri için de yapmayı planlıyor.
