Libya Temsilciler Meclisi Başkanı Salihin Abdunnebi, Türkiye ile Libya arasında deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin mutabakatın, ülkesinin çıkarlarını koruyan ve uluslararası hukuka uygun şekilde alınmış egemen bir karar olduğunu belirtti. Abdunnebi, yaptığı yazılı açıklamada, mutabakatın Libya'nın ulusal egemenliği ve ekonomik hakları açısından kritik önem taşıdığını vurguladı.
Mutabakatın hukuki dayanağı ve Libya'nın tutumu
Abdunnebi, açıklamasında mutabakatın uluslararası deniz hukuku çerçevesinde şekillendiğini ve Libya'nın Doğu Akdeniz'deki haklarını güvence altına aldığını ifade etti. Anlaşmanın, iki ülke arasındaki kardeşlik ilişkilerini güçlendireceğini ve bölgesel işbirliğine katkı sağlayacağını söyledi. Libya Temsilciler Meclisi'nin onay sürecine ilişkin henüz resmi bir takvim açıklanmadı, ancak Abdunnebi'nin sözleri mutabakatın meclis nezdinde destek gördüğüne işaret ediyor.
Türkiye ile Libya arasında 2019 yılında imzalanan deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin mutabakat muhtırası, Doğu Akdeniz'deki enerji kaynaklarının paylaşımı ve kıta sahanlığı sınırlarının belirlenmesi açısından dikkat çekmişti. O dönemde bazı bölge ülkeleri anlaşmaya itiraz etmiş, ancak Libya hükümeti mutabakatın meşruiyetini savunmuştu. Abdunnebi'nin son açıklaması, mutabakatın Libya tarafındaki siyasi sahiplenmesini teyit ediyor.
Ekonomik ve stratejik boyut
Deniz yetki alanları mutabakatı, Doğu Akdeniz'deki hidrokarbon kaynaklarına erişim ve deniz ticareti güzergahları üzerinde söz sahibi olma açısından stratejik değer taşıyor. Libya'nın kuzeyindeki deniz sahalarında potansiyel doğal gaz rezervleri bulunduğu biliniyor. Mutabakat, Türkiye'nin Libya açıklarında sondaj ve arama faaliyetleri yürütmesine hukuki zemin sağlıyor. Enerji piyasaları, anlaşmanın bölgesel gaz tedarik hatlarını ve fiyatlamayı uzun vadede etkileyebileceğini değerlendiriyor.
Libya, 2011 sonrası siyasi istikrarsızlık döneminde ekonomik olarak zor günler geçirdi. Petrol gelirlerine bağımlı ekonomi, güvenlik sorunları ve altyapı eksikliği nedeniyle dalgalı bir seyir izledi. Deniz yetki alanları mutabakatı, Trablus yönetiminin uluslararası arenada meşruiyet arayışının bir parçası olarak da okunuyor. Uzmanlar, anlaşmanın Libya'nın yabancı yatırım çekme ve enerji işbirliklerini çeşitlendirme çabalarına katkı sunabileceğini belirtiyor.
Bölgesel dengeler açısından bakıldığında, mutabakatın Doğu Akdeniz'deki rekabetçi dinamikleri etkilemesi bekleniyor. Yunanistan, Mısır ve GKRY gibi aktörlerin tepkileri, anlaşmanın uygulanma sürecinde belirleyici olacak. Türkiye, mutabakatın uluslararası hukuka uygun olduğunu ve bölgesel istikrara hizmet ettiğini savunuyor. Libya cephesinden gelen son açıklama, bu pozisyonu güçlendiriyor.
Öte yandan, mutabakatın pratik yansımaları için henüz somut adımlar atılmış değil. Sismik araştırma izinleri, sondaj ruhsatları ve gelir paylaşımı gibi konuların önümüzdeki dönemde netleşmesi gerekiyor. Ekonomistler, anlaşmanın Libya ekonomisine katkısının orta vadede görüleceğini, kısa vadede ise daha çok diplomatik ve hukuki bir kazanım olarak öne çıktığını ifade ediyor.
Abdunnebi'nin açıklaması, Libya'nın iç siyasetindeki bölünmüşlüğe rağmen deniz yetki alanları konusunda ortak bir tutum sergilenebileceğini gösteriyor. Temsilciler Meclisi ile Devlet Yüksek Konseyi arasındaki görüş ayrılıkları biliniyor, ancak ulusal çıkar söz konusu olduğunda uzlaşma ihtimali artıyor. Bu durum, mutabakatın Libya'nın tamamı tarafından sahiplenilmesi açısından umut verici bir işaret olarak yorumlanıyor.
Sonuç olarak, Libya Temsilciler Meclisi Başkanı'nın açıklaması, deniz yetki alanları mutabakatının Libya tarafındaki siyasi ve hukuki meşruiyetini pekiştiriyor. Anlaşmanın ekonomik getirileri ve bölgesel etkileri, önümüzdeki süreçte atılacak adımlara bağlı olacak. Doğu Akdeniz'deki enerji oyununda Libya'nın oynadığı rol, Türkiye ile geliştirilecek işbirliğiyle daha da belirginleşebilir.
