Bankalararası Kart Merkezi AŞ (BKM), geçen yıl düzenlediği "2025 Sapanca Buluşması" için hizmet alımı gerçekleştirdi. Ancak bu alım, Kamu İhale Yasası'ndan istisna tutularak yapıldı. Oysa mevzuata göre, bu tür bir alımın Kamu İhale Yasası'na uygun ihale usulleriyle yapılması gerekiyordu. Olay, kamu kurumlarının uyarılara rağmen yasa hükümlerine uymadan alım yapmaya devam ettiğini gözler önüne serdi.
İstisna Tutulan Alımın Detayları
Edinilen bilgilere göre, BKM yönetimi, Sapanca'da gerçekleştirilen etkinlik için konaklama, organizasyon ve lojistik gibi hizmetleri içeren bir alım yaptı. Ancak bu alım, Kamu İhale Kanunu'nun 3. maddesinde belirtilen istisnalar kapsamında değerlendirilmediği halde, doğrudan temin veya pazarlık usulü gibi yöntemlerle gerçekleştirildi. Kamu İhale Yasası'na göre, kamu kaynağı kullanan kurumların, belirli bir tutarın üzerindeki alımlarını açık ihale veya belli istekliler arasında ihale usulüyle yapması zorunlu.
BKM, kamu kurumu niteliğinde bir anonim şirket olarak faaliyet gösteriyor ve kamu kaynağı kullanıyor. Bu nedenle, yaptığı hizmet alımlarının da Kamu İhale Kanunu'na tabi olması gerekiyor. Ancak kurum, son yıllarda sık sık istisna yöntemine başvurarak ihale süreçlerini devre dışı bırakmakla eleştiriliyor.
Kamu İhale Yasası ve İstisnalar
Kamu İhale Kanunu'nun 3. maddesi, hangi kurum ve kuruluşların kanun kapsamı dışında olduğunu düzenliyor. BKM, bu istisnalar arasında açıkça sayılmamış olsa da, bazı kurumlar kendilerini istisna kapsamında görerek ihale yapmaktan kaçınıyor. Uzmanlar, bu durumun kamu kaynaklarının verimli kullanılmasını engellediğini ve şeffaflığı zedelediğini vurguluyor.
Öte yandan, Kamu İhale Kurumu (KİK), zaman zaman yayımladığı genelgelerle kurumları uyarıyor. Ancak bu uyarılar, bazı kurumlar tarafından dikkate alınmıyor. BKM'nin Sapanca buluşması için yaptığı alım da bu uyarıların göz ardı edildiğinin bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.
Kamu ihale mevzuatına göre, istisna kapsamında olmayan alımların ihale yoluyla yapılması, rekabeti artırıyor, maliyetleri düşürüyor ve yolsuzluk riskini azaltıyor. Dolayısıyla, BKM gibi kurumların istisna uygulamaları, kamu zararına yol açabilecek sonuçlar doğurabiliyor.
Denetim ve Yaptırım Eksikliği
Kamu İhale Yasası'na aykırı alımlar, genellikle Sayıştay denetimine takılıyor. Ancak Sayıştay raporlarının açıklanması zaman alıyor ve yaptırım süreci yavaş işliyor. Bu da kurumların benzer ihlalleri tekrarlamasına zemin hazırlıyor.
Uzmanlar, Kamu İhale Kurumu'nun denetim yetkisinin artırılması ve idari para cezalarının caydırıcı hale getirilmesi gerektiğini belirtiyor. Ayrıca, istisna kapsamındaki alımların da şeffaf bir şekilde raporlanması ve kamuoyuyla paylaşılması öneriliyor.
BKM'den konuya ilişkin henüz resmi bir açıklama gelmedi. Ancak kurumun geçmiş dönemlerde de benzer istisna alımları yaptığı biliniyor. Bu durum, kamu kaynaklarının denetimsiz kullanımına ilişkin endişeleri artırıyor.
Kamu Kaynaklarının Kullanımında Şeffaflık Şart
Kamu İhale Yasası, kamu kaynaklarının etkin, verimli ve şeffaf bir şekilde kullanılmasını amaçlıyor. Ancak istisna uygulamaları, bu amacın dışına çıkılmasına neden oluyor. BKM örneği, kamu kurumlarının yasa hükümlerine uyması gerektiğini bir kez daha gösteriyor.
Sonuç olarak, kamu ihale sistemi, denetim ve yaptırım mekanizmalarının güçlendirilmesiyle daha işlevsel hale getirilebilir. Aksi halde, benzer ihlallerin yaşanması kaçınılmaz görünüyor. Kamuoyunun bu tür alımları yakından takip etmesi ve hesap sorabilmesi, şeffaflık adına kritik önem taşıyor.
