Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) tarafından yapılan son market fiyat araştırması, tüketicilerin alım gücünü zorlayan yeni bir tabloyu ortaya koydu. Şubat ayı boyunca 36 temel ürünün izlendiği çalışmada, 22 üründe fiyat artışı, 13 üründe ise fiyat düşüşü kaydedildi. En dikkat çekici yükseliş ise yüzde 28,6 ile kuru soğanda yaşandı. Söz konusu artış, arz-talep dengesizliği ve artan girdi maliyetleriyle ilişkilendiriliyor.
Kuru soğan neden pahalandı?
Kuru soğan fiyatındaki yükseliş, özellikle üretim bölgelerinde yaşanan iklim koşulları ve depolama maliyetlerindeki artışa bağlanıyor. TZOB Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, "Geçen yıla göre soğan ekim alanlarında daralma yaşandı. Ayrıca nakliye ve enerji maliyetlerindeki artış, tarla ile raf arasındaki fiyat farkını büyüttü" dedi. Bayraktar, üretici ile tüketici arasındaki makasın giderek açıldığına dikkat çekti. Öte yandan, soğanın yanı sıra patates, limon ve domateste de fiyat artışları gözlemlendi. Bu ürünlerdeki yükseliş oranları yüzde 10 ila 20 arasında değişiyor.
Fiyatı düşen ürünler
Araştırmada fiyatı gerileyen 13 ürün arasında kırmızı et, tavuk eti, süt ve bazı sebzeler yer aldı. Kırmızı et fiyatlarındaki düşüş yüzde 5,4 olurken, tavuk eti yüzde 3,2 geriledi. TZOB yetkilileri, bu düşüşün bayram sonrası talep azalması ve hayvan kesimlerindeki artışla bağlantılı olduğunu belirtti. Süt fiyatında yaşanan yüzde 2,1'lik gerileme ise arz fazlasına işaret ediyor. Ancak uzmanlar, girdi maliyetlerinin yüksek seyretmesi nedeniyle bu indirimlerin kalıcı olmayabileceği uyarısında bulunuyor.
Ekonomik arka plan
Türkiye'de yıllık enflasyon oranı yüzde 36 civarında seyrederken, gıda fiyatlarındaki dalgalanma tüketici bütçesini doğrudan etkiliyor. TZOB'un verileri, özellikle temel gıda ürünlerinde fiyat istikrarının sağlanamadığını gösteriyor. Uzmanlar, tarım politikalarında yapısal reformlara ihtiyaç olduğunu vurguluyor. Orta vadede, üreticiye doğrudan destek mekanizmalarının güçlendirilmesi ve lojistik maliyetlerinin düşürülmesi gerekiyor. Aksi takdirde, tüketici enflasyonu ile mücadelede kalıcı bir başarı elde etmek mümkün görünmüyor. Bu bağlamda, TZOB'un düzenli olarak yayımladığı fiyat analizleri, piyasa aktörleri için önemli bir referans niteliği taşıyor.
