Kültür ve Turizm Bakanlığı, Türk-İslam medeniyetinin yüzyıllara uzanan izlerini taşıyan mezar taşları ve kitabeleri Türkiye çapında kayıt altına alıyor. 2025 yılında 4 ilde başlayan saha çalışmaları 2026'da 18 ile ulaşırken, bugüne kadar yaklaşık 7 bin eser belgelendi. Elde edilen veriler ortak bir dijital platformda toplanarak araştırmacıların ve kamuoyunun erişimine sunulacak.
Projenin kapsamı ve ilerleyişi
Bakanlık yetkililerinden alınan bilgiye göre, mezar taşı ve kitabe belgeleme çalışmaları, kültürel mirasın korunması ve gelecek nesillere aktarılması amacıyla yürütülüyor. İlk etapta 2025'te dört pilot ilde başlatılan proje, 2026 itibarıyla 18 ilde eş zamanlı olarak sürdürülüyor. Saha ekipleri, tarihi mezarlıklarda, hazirelerde ve cami, türbe gibi yapıların çevresinde bulunan mezar taşları ile kitabeleri fotoğraflayıp ölçümlerini alarak kayıt altına alıyor. Bugüne kadar yaklaşık 7 bin eserin belgelendiği belirtildi.
Çalışmalar kapsamında her bir eserin konumu, ait olduğu dönem, üzerindeki yazı ve süslemeler detaylı bir şekilde kaydediliyor. Elde edilen veriler, ortak bir veri tabanında toplanarak hem envanter oluşturulması hem de akademik araştırmalara kaynak sağlanması hedefleniyor. Projenin ilerleyen aşamalarında belgelenen eserlerin dijital ortamda erişilebilir olması planlanıyor.
Kültürel mirasın korunmasında önemli adım
Mezar taşları ve kitabeler, Türk-İslam sanatı ve epigrafisi açısından birinci elden kaynak niteliği taşıyor. Üzerlerindeki yazılar, dönemin dili, edebiyatı, inanç yapısı ve toplumsal hayatı hakkında bilgiler sunuyor. Ancak bu eserler, iklim koşulları, bakımsızlık ve kentleşme gibi nedenlerle tahribata açık durumda. Bakanlığın yürüttüğü belgeleme çalışması, kaybolma riski taşıyan bu mirasın en azından kayıt altına alınmasını sağlıyor.
Proje kapsamında ayrıca, yerel yönetimler ve üniversitelerle iş birliği yapılarak saha çalışmalarının etkinliğinin artırılması amaçlanıyor. Uzmanlar, belgelenen eserlerin korunması için restorasyon ve bakım çalışmalarının da planlanması gerektiğini vurguluyor.
2026 hedefleri ve kamuoyu erişimi
Bakanlık, 2026 yılı sonuna kadar daha fazla ilde çalışma yürütmeyi ve belgelenen eser sayısını artırmayı hedefliyor. Elde edilen verilerin ortak bir platformda toplanmasıyla, araştırmacıların yanı sıra vatandaşların da bu mirasa dijital olarak ulaşabilmesi bekleniyor. Projenin, kültürel mirasın korunması konusunda farkındalık oluşturması da amaçlanıyor.
Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın bu girişimi, Türkiye'nin zengin tarihi dokusunun belgelenmesi ve sürdürülebilir koruma stratejilerinin geliştirilmesi açısından kritik bir adım olarak değerlendiriliyor. Mezar taşları ve kitabeler, geçmişten günümüze uzanan kültürel sürekliliğin somut kanıtları olarak, gelecek kuşaklara aktarılması gereken değerler arasında yer alıyor.
