Türkiye'de kuduz riski, 2025 yılı verileriyle gündemdeki yerini koruyor. Sağlık Bakanlığı verilerine göre, yıl içinde 570 bin 55 kuduz riskli temas kayıtlara geçti. Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. İsmet Battal, kuduz vakalarının yaklaşık yarısının kedi ve köpeklerde görüldüğünü belirterek, belirtiler ortaya çıkmadan önce yapılan aşılamanın hayat kurtardığını vurguladı.
Kuduz Riskli Temaslarda Çarpıcı Rakamlar
Türkiye genelinde 2025 yılı boyunca kaydedilen 570 bin 55 kuduz riskli temas, hastalığın ne denli yaygın bir tehdit olduğunu gözler önüne seriyor. Bu temasların önemli bir kısmı, evcil hayvanlarla doğrudan ilişkili. Dr. İsmet Battal, kuduz vakalarının yaklaşık yarısının kedi ve köpeklerde tespit edildiğini ifade ederek, özellikle sokak hayvanlarıyla temasın riski artırdığını söyledi.
Kuduz, viral bir zoonotik hastalık olup, enfekte hayvanların tükürüğüyle bulaşır. Isırık, tırmalama veya açık yaraların enfekte tükürükle teması sonucu insanlara geçebilir. Hastalık belirtileri ortaya çıktığında neredeyse her zaman ölümcül olduğundan, korunma yöntemleri hayati önem taşır.
Dr. Battal: Aşı, Belirtiler Başlamadan Uygulanmalı
Dr. İsmet Battal, kuduz belirtileri başlamadan önce uygulanan aşının hastalıktan korunmada etkili olduğunu belirtti. Aşılamanın, temas sonrası mümkün olan en kısa sürede yapılması gerektiğini vurgulayan Battal, “Kuduzda inkübasyon süresi değişkendir; bu süre içinde aşı yapılırsa hastalık önlenebilir. Ancak semptomlar başladıktan sonra tedavi neredeyse imkânsızdır.” dedi.
Temas sonrası profilaksi (koruma) kapsamında yara bakımı, aşı ve gerektiğinde immünglobulin uygulaması yapılır. Sağlık kuruluşlarına başvuran kişilerin sayısındaki artış, toplumun bilinçlenme düzeyini göstermesi açısından da önemli.
Kuduzdan Korunma Yolları ve Alınması Gereken Önlemler
Kuduzdan korunmak için hem bireysel hem de toplumsal düzeyde çeşitli önlemler alınabilir. İşte dikkat edilmesi gereken başlıca noktalar:
- Evcil hayvanların (kedi, köpek) düzenli olarak kuduz aşısı yaptırılması.
- Sokak hayvanlarına yaklaşırken dikkatli olunması, besleme sırasında temastan kaçınılması.
- Isırık veya tırmalama durumunda yaranın hemen sabunlu suyla yıkanması ve en yakın sağlık kuruluşuna başvurulması.
- Kuduz riskli temas sonrası aşı takvimine uyulması.
- Yabani hayvanlarla temastan kaçınılması, özellikle tilki, kurt, yarasa gibi hayvanlara yaklaşılmaması.
Türkiye'de Kuduz: Mevcut Durum ve Mücadele
Türkiye, kuduz açısından endemik bir bölge olup, her yıl binlerce riskli temas bildirilmektedir. Sağlık Bakanlığı, kuduz kontrol programları kapsamında aşılama kampanyaları düzenlemekte, sokak hayvanlarının rehabilitasyonu ve aşılanması için yerel yönetimlerle iş birliği yapmaktadır. Ancak 2025 verileri, hâlâ kat edilmesi gereken mesafe olduğunu gösteriyor.
Uzmanlar, özellikle kırsal bölgelerde ve sokak hayvanlarının yoğun olduğu şehirlerde farkındalık çalışmalarının artırılması gerektiğini belirtiyor. Dr. Battal, “Kuduz önlenebilir bir hastalıktır. Aşı ve bilinçli davranışlarla vakaların önüne geçebiliriz.” diyerek sözlerini tamamladı.
Kuduz, tarih boyunca insanlık için korkutucu bir hastalık olmuştur. Modern tıbbın sunduğu aşı ve immünglobulin tedavileri sayesinde artık korunmak mümkün. Ancak hastalığın yayılmasını engellemek için hayvan sağlığına yönelik yatırımların sürmesi, toplumun her kesiminin bilinçlendirilmesi ve sorumlu hayvan sahipliğinin teşvik edilmesi gerekiyor. Unutulmamalıdır ki kuduz, ihmal edildiğinde ölümcül, ancak zamanında müdahale ile tamamen önlenebilir bir hastalıktır.
