ABD yönetimi, Küba ordusunun kontrolünde olan ve ülke ekonomisini domine eden GAESA (Grupo de Administración Empresarial) adlı holding ile bağlantılı şirketlere yönelik yeni yaptırımlar duyurdu. Washington yönetimi, bu adımla Küba ordusunun ekonomik faaliyetlerini hedef alırken, ada ülkesindeki reform taleplerini artırmayı amaçlıyor. Yaptırım kararı, Küba Devlet Başkanı Miguel Díaz-Canel'in Rusya ziyaretinin ardından geldi.
Yaptırımın kapsamı ne?
ABD Hazine Bakanlığı tarafından açıklanan yeni yaptırım, GAESA'nın yanı sıra holdinge bağlı turizm, madencilik ve inşaat sektörlerinde faaliyet gösteren 12 şirketi kapsıyor. Bu şirketler, ABD vatandaşları ve kurumlarıyla iş yapmaktan men edilecek. GAESA, Küba ordusu tarafından yönetilen ve adadaki otellerin, havalimanlarının, limanların ve birçok işletmenin sahibi olan dev bir holding. Aynı zamanda Küba'nın döviz girdisinin önemli bir kısmını sağlayan turizm sektöründe de baskın bir rol oynuyor.
Geçmiş yaptırımlar ve mevcut durum
Trump döneminde sıkılaştırılan Küba ambargosu, Biden yönetimi altında da devam etti. ABD, Küba'ya yönelik yaptırımları 2024 başlarında daha da genişletmiş, özellikle enerji ve turizm sektörlerini hedef almıştı. Yeni karar, bu çerçevede ordu bağlantılı işletmeleri vurarak Küba hükümetinin en önemli gelir kaynaklarından birini kısıtlamayı hedefliyor. Uzmanlar, yaptırımların adadaki ekonomik krizi derinleştireceğini ancak hükümeti siyasi değişime zorlamada etkisiz kalabileceğini belirtiyor.
Küba Dışişleri Bakanlığı ise yaptırımları kınayarak, bunun "ülkenin kalkınmasını engellemeye yönelik bir saldırı" olduğunu açıkladı. Küba hükümeti, ABD'nin 60 yılı aşkın süredir uyguladığı ambargonun adadaki yaşam koşullarını ağırlaştırdığını ve yeni yaptırımların bu tutumun bir devamı olduğunu savunuyor.
Küba ordusu ve ekonomi
Küba ordusu, devrimin ardından ekonomik faaliyetlere yönelerek ülkenin en büyük işvereni haline geldi. GAESA, 1980'lerden bu yana ordunun sermaye birikimini yönetiyor ve bugün Küba ekonomisinin %60'ını kontrol ediyor. Holdingin başında Devrimci Silahlı Kuvvetler'den emekli general Luis Alberto Rodríguez López bulunuyor. GAESA'ya bağlı şirketler arasında Cimex (benzin istasyonları ve marketler), Gaviota (turizm) ve Antex (tarım) yer alıyor.
ABD'nin yeni yaptırım listesinde, bu şirketlerin yanı sıra bir dizi alt kuruluş da yer alıyor. Yaptırımlar, GAESA'nın finansmana erişimini kısıtlamayı ve uluslararası ortaklıklarını zorlaştırmayı hedefliyor. Özellikle turizm sektöründe faaliyet gösteren Gaviota'nın, Küba'ya seyahat eden Amerikalı turistler için önemli bir konaklama sağlayıcısı olduğu biliniyor.
Uluslararası tepkiler
Yaptırım kararı, Avrupa Birliği ve bazı Latin Amerika ülkelerinden eleştiri aldı. AB Dış İlişkiler Şefi Josep Borrell, "ABD'nin tek taraflı yaptırımları Küba halkına zarar veriyor ve uluslararası hukuka aykırıdır" şeklinde açıklama yaptı. Meksika Devlet Başkanı Andrés Manuel López Obrador ise yaptırımların kaldırılması çağrısında bulundu. Öte yandan, ABD'deki bazı Küba kökenli milletvekilleri kararı memnuniyetle karşıladı.
Yaptırımların ardından Küba'da gıda, ilaç ve yakıt kıtlığının daha da artması bekleniyor. Ada, pandemi ve yaptırımların birleşik etkisiyle 2020'den bu yana en derin ekonomik krizini yaşıyor. 2023 yılında enflasyon %50'yi aşarken, temel gıda maddelerinde ciddi stok sorunları yaşandı.
Bağımsız değerlendirme
ABD'nin GAESA'yı hedef alan yeni yaptırımları, uzun süredir devam eden Küba ambargosunun en spesifik adımlarından birini oluşturuyor. Bu hamle, ordunun ekonomik gücünü kırmayı hedeflese de, geçmiş deneyimler Küba hükümetinin baskı altında reform yapmak yerine daha fazla direndiğini gösteriyor. Yaptırımların etkili olabilmesi için uluslararası toplumun da benzer bir tutum benimsemesi gerekiyor, ancak ABD'nin tek taraflı kararları çoğu zaman yalnızca Küba halkının yaşam koşullarını ağırlaştırıyor. Bu nedenle, yeni yaptırımların uzun vadede adada siyasi bir değişim yaratıp yaratmayacağı belirsizliğini koruyor.
