Kremlin Sarayı, Türkiye’nin ABD ile savunma sanayisi işbirliği ve F-35 tedariki sürecinde engel teşkil eden S-400 hava savunma sistemleri konusunun Ankara ile Moskova arasında görüşüldüğünü doğruladı. Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, “Türkiye ile temas halindeyiz. S-400 sistemiyle ilgili teknik ve operasyonel meseleleri ele alıyoruz” ifadelerini kullandı. Bu açıklama, Ankara’nın Washington’a yönelik yakınlaşma çabalarının ve F-35 programına geri dönme talebinin gölgesinde geldi. Türkiye, 2019 yılında Rusya’dan satın aldığı S-400 füzeleri nedeniyle ABD’nin yaptırımlarına maruz kalmış ve F-35 programından çıkarılmıştı.
S-400 krizi ve ABD ile ilişkiler
Türkiye’nin Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi alması, NATO müttefiki ABD ile ilişkilerde ciddi bir krize yol açtı. ABD, sistemin NATO altyapısıyla uyumlu olmadığını ve F-35 savaş uçaklarının güvenliğini tehdit ettiğini savunarak Ankara’yı yaptırımlarla tehdit etmişti. 2020 yılında ABD, Türkiye’ye CAATSA yaptırımlarını uygulamış ve Türkiye’yi F-35 programından resmen çıkarmıştı. Son dönemde ise Ankara, Washington ile savunma alanında yeni bir sayfa açmak için diplomatik girişimlerini artırdı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve ABD’li yetkililer arasında yapılan görüşmelerde, S-400 sorununun çözümü için çeşitli formüller masaya yatırılıyor. Bloomberg’in daha önceki haberlerinde, Türkiye’nin sistemleri ABD kontrolünde depolamayı veya satmayı önerdiği belirtilmişti.
Ankara-Moskova hattındaki son durum
Kremlin’in açıklaması, Türkiye ile Rusya arasındaki müzakere sürecinin devam ettiğini gösteriyor. Peskov, “Görüşmeler teknik düzeyde sürüyor. Taraflar, mevcut anlaşmalar çerçevesinde çözüm bulmaya odaklanmış durumda” dedi. Rusya, S-400’lerin başka bir ülkeye satılmasına veya üçüncü tarafların kontrolüne bırakılmasına sıcak bakmıyor. Moskova, sistemlerin mülkiyetinin Türkiye’de kalması konusunda ısrarcı. Öte yandan, Türkiye’nin ABD ile ilişkileri normalleştirme çabaları kapsamında, Ukrayna savaşı sonrası artan savunma işbirliği de dikkat çekiyor. Ankara, hem Rusya hem de Ukrayna ile dengeli bir politika izlerken, batılı müttefikleriyle savunma tedarikini çeşitlendirmeye çalışıyor.
S-400'ün teknik boyutu
- Uzun menzilli hava savunma sistemi: 400 km’ye kadar hedef imha kabiliyeti
- NATO entegrasyonu: Sistem, NATO radarları ve veri bağlarıyla uyumlu değil
- F-35 tehdidi: ABD’ye göre S-400, F-35'in düşük izlenebilirlik özelliklerini analiz edebilir
Olası çözüm yolları
- Sistemlerin ABD kontrolünde depolanması
- Türkiye’nin sistemi aktif olarak kullanmaması taahhüdü
- Rusya'ya geri satış veya üçüncü ülkeye devir
Son dönemde Türk yetkililer, S-400’lerin konuşlandırılmadığını ve aktif olmadığını belirterek ABD’ye güvence vermeye çalışıyor. Ancak Washington, somut adımlar bekliyor. Türkiye’nin NATO ile uyumu ve F-35 programına dönüşü, bu sorunun çözümüne bağlı görünüyor. Bağımsız analistler, Ankara’nın Rusya ile ilişkilerini tamamen bozmadan ABD’yi tatmin edecek bir orta yol bulması gerektiğini vurguluyor. Öte yandan, Türkiye’nin kendi insansız hava araçları ve hava savunma projelerindeki ilerlemesi, uzun vadede dışa bağımlılığı azaltabilir. Kremlin’in son açıklaması, müzakerelerin henüz sonuçlanmadığını ancak tarafların diyaloğu sürdürme iradesini ortaya koyuyor. Türkiye’nin jeostratejik konumu ve savunma sanayisindeki bağımsızlık arayışı, bu denklemin en kritik unsurları arasında yer alıyor.
