İnsan Hakları İzleme Örgütü'nün (HRW) yayımladığı 102 sayfalık çarpıcı bir rapora göre, Facebook ve TikTok'un tavsiye algoritmaları Kolombiya'daki silahlı grupların çocukları saflarına katmak için ürettiği içerikleri aktif olarak öne çıkarıyor. Bu durum, ülkede iç silahlı çatışmanın en kırılgan kesimi olan çocukları hedef alan dijital bir propaganda ağının varlığını gözler önüne seriyor. Rapor, sosyal medya platformlarının algoritmik tasarımlarının, yasa dışı grupların çocuk işe alma stratejilerini nasıl kolaylaştırdığını somut örneklerle belgeliyor.
Algoritmaların Karanlık Rolü
HRW raporu, 2022-2024 yılları arasında gerçekleştirilen dijital gözlem ve saha çalışmalarına dayanıyor. Araştırmacılar, Kolombiya'nın çeşitli bölgelerinde faaliyet gösteren silahlı grupların (ELN, FARC ayrılıkçıları, paramiliter gruplar ve uyuşturucu kartelleri) sosyal medya hesaplarını inceledi. Bu hesapların yaydığı içerikler; silah kullanımını özendiren videolar, militan yaşamını romantize eden görseller ve özellikle 12-17 yaş aralığındaki kullanıcıları hedefleyen ideolojik mesajlardan oluşuyor. Raporda en dikkat çekici bulgu, bu içeriklerin platformların öneri sistemleri tarafından organik olarak yayılması. Örneğin, bir kullanıcı Kolombiya'daki çatışma bölgeleriyle ilgili haberleri izledikten sonra, algoritmalar kısa süre içinde silahlı grupların propaganda hesaplarını önermeye başlıyor.
Çocukların Hassas Durumu
Kolombiya'da onlarca yıldır süren silahlı çatışma, çocukları en savunmasız grup haline getiriyor. Birleşmiş Milletler verilerine göre, 2023'te ülkede silahlı gruplarca işe alınan çocuk sayısında ciddi bir artış yaşandı. HRW raporu, sosyal medya algoritmalarının bu süreci hızlandırdığını, çocukların evlerinden koparılarak silahlı örgütlere katılmasında dijital mecraların oynadığı rolü ortaya koyuyor. Özellikle kırsal kesimde yaşayan, internet erişimi sınırlı ama mobil cihaz kullanımı yaygın olan çocukların bu içeriklere maruz kalma riski çok daha yüksek. Raporda yer alan bir ifadeyle, "Sosyal medya, silahlı grupların çocuklara ulaşmak için kullandığı en yeni ve en etkili araç haline geldi."
Platformların Sorumluluğu ve Öneriler
HRW, raporunda hem Facebook hem de TikTok'un çocuk koruma politikalarının yetersiz kaldığını vurguluyor. Her iki platform da topluluk kurallarında silahlı grupların ve şiddet içerikli propagandanın yasak olduğunu belirtse de, algoritmik öneriler bu kuralların pratikte uygulanmadığını gösteriyor. Örneğin, rapor kapsamında test hesapları açan araştırmacılar, birkaç saatlik etkileşim sonrasında silahlı gruplara ait içeriklerin akışlarına düştüğünü tespit etti. HRW uzmanları, platformların yalnızca içerik kaldırmakla kalmayıp, algoritmalarının bu tür zararlı içerikleri önermesini engelleyecek teknik düzenlemeler yapmasını talep ediyor. Ayrıca, Kolombiya hükümetinin çocukların dijital ortamda korunmasına yönelik yasal düzenlemeleri güçlendirmesi ve uluslararası toplumun baskısının artırılması öneriliyor.
Dijital Çağda Çocuk İstismarının Yeni Yüzü
Bu rapor, yalnızca Kolombiya'ya özgü bir sorunu değil, dijital çağda çocuk istismarının yeni bir yüzünü gözler önüne seriyor. Sosyal medya algoritmaları, kullanıcıların ilgi alanlarına göre kişiselleştirilmiş içerik sunarken, kötü niyetli aktörlerin de bu sistemi istismar etmesine olanak tanıyor. Silahlı grupların çocuklara yönelik propaganda faaliyetleri, dünyanın birçok çatışma bölgesinde benzer şekilde devam ediyor. Kolombiya örneği, uluslararası toplumun ve teknoloji şirketlerinin bu konudaki duyarlılığını artırması gerektiğini gösteriyor. Çocukların zihinsel ve duygusal gelişimini hedef alan bu tür içeriklerin engellenmesi için hem yasal düzenlemelerin hem de teknolojik önlemlerin bir arada uygulanması şart. Aksi takdirde, algoritmaların karanlık gücü, daha fazla çocuğun silahlı çatışmanın içine çekilmesine neden olacak.
