Türkiye Solunum Koalisyonu, 25 Eylül Dünya Akciğer Günü kapsamında yaptığı açıklamada, anne adaylarının gebelik döneminde sigara içmesi veya hava kirliliğine maruz kalmasının, doğacak çocukta ilerleyen yaşlarda astım ve KOAH başta olmak üzere solunum sistemi hastalıklarının gelişme riskini önemli ölçüde artırdığını bildirdi. Koalisyon, bu riskin önlenebilir olduğunu vurgulayarak, gebelik öncesi ve sırasında sigara bırakma ile temiz hava koşullarının sağlanmasının kritik olduğunu belirtti.
Gebelikte Sigara ve Hava Kirliliği Solunum Hastalıklarının Temelini Atıyor
Türkiye Solunum Koalisyonu'nun Dünya Akciğer Günü'nde yaptığı yazılı açıklamaya göre, anne karnındaki bebeğin akciğer gelişimi, annenin yaşam tarzı ve çevresel faktörlerden doğrudan etkileniyor. Özellikle sigara dumanına maruz kalan fetüslerde akciğer hacminin daha küçük olduğu ve solunum yollarının daraldığı tespit edildi. Bu durum, çocukluk çağında astım, yetişkinlikte ise KOAH (Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı) riskini artırıyor.
Koalisyonun açıklamasında, "Gebelikte annenin sigara içmesi, hava kirliliğine maruz kalması ilerleyen dönemlerinde astım ve KOAH başta olmak üzere solunum sistemi hastalıklarının oluşma riskini artırır" ifadelerine yer verildi. Uzmanlar, bu riskin sadece annenin aktif sigara içmesiyle sınırlı olmadığını, pasif içicilik ve yoğun hava kirliliği olan bölgelerde yaşamanın da benzer etkiler yarattığını belirtiyor.
Sigaranın Akciğer Gelişimine Etkileri
Sigara dumanında bulunan nikotin, karbonmonoksit ve diğer toksik maddeler, plasenta yoluyla bebeğe geçerek akciğer dokusunun normal gelişimini bozuyor. Bu maddeler, akciğerlerdeki alveol (hava kesecikleri) sayısını azaltıyor ve elastik liflerin yapısını bozarak ileride amfizem ve kronik bronşit gibi KOAH bileşenlerine zemin hazırlıyor. Yapılan bilimsel çalışmalar, annesi sigara içen çocuklarda solunum fonksiyon testlerinin yaşıtlarına göre daha düşük olduğunu gösteriyor.
Ayrıca hava kirliliği, özellikle partikül madde (PM2.5) ve kükürt dioksit gibi kirleticiler, anne karnındaki bebeğin akciğerlerinde inflamatuar yanıtı tetikleyerek astım gelişimine katkıda bulunuyor. Türkiye'de özellikle büyük şehirlerde kış aylarında artan hava kirliliği, gebeler için ciddi bir tehdit oluşturuyor.
KOAH ve Astım Yükü Türkiye'de Artıyor
Türkiye'de KOAH, ölüm nedenleri arasında üst sıralarda yer alıyor. Sağlık Bakanlığı verilerine göre, 40 yaş üstü nüfusun yaklaşık %10'unda KOAH bulunuyor ve bu oran her yıl artış gösteriyor. Astım ise çocukluk çağında en sık görülen kronik hastalıklardan biri. Uzmanlar, bu hastalıkların kökeninin anne karnına kadar uzandığını belirterek, koruyucu hekimliğin önemine dikkat çekiyor.
Türkiye Solunum Koalisyonu, KOAH ve astımın yükünü azaltmak için gebelik döneminde sigara bırakma programlarının yaygınlaştırılması, hava kirliliğinin azaltılması ve anne adaylarının temiz hava solumasının sağlanması gerektiğini vurguluyor. Koalisyon ayrıca, sağlık çalışanlarının gebelik takiplerinde sigara içiciliğini rutin olarak sorgulaması ve gerekli yönlendirmeleri yapması çağrısında bulunuyor.
Dünya Akciğer Günü'nde Farkındalık Çağrısı
Her yıl 25 Eylül'de kutlanan Dünya Akciğer Günü, akciğer sağlığına dikkat çekmek ve solunum yolu hastalıkları konusunda farkındalık oluşturmak amacıyla düzenleniyor. Bu yılki tema, "Her Nefes Değerli" olarak belirlendi. Türkiye Solunum Koalisyonu, bu kapsamda anne adaylarına yönelik özel bir kampanya başlattı. Kampanya çerçevesinde, gebelikte sigaranın zararları, pasif içicilikten korunma yolları ve hava kirliliğinin etkileri hakkında bilgilendirici materyaller hazırlandı.
Koalisyon yetkilileri, "Gebelikte atılan adımlar, çocuğun tüm yaşamını etkiler. Sigara içmeyen bir anne, bebeğine temiz bir nefes armağan eder. Hava kirliliğinin yoğun olduğu günlerde maskçe kullanımı ve kapalı ortamlarda hava temizleyici cihazların tercih edilmesi riski azaltabilir" dedi.
Anne Adaylarına Pratik Öneriler
Uzmanlar, anne adaylarının solunum sağlığını korumak için şu önerilerde bulunuyor:
- Gebelik öncesinde ve sırasında sigarayı bırakın. Sigara bırakma polikliniklerinden destek alın.
- Sigara içilen ortamlardan uzak durun. Evde ve işyerinde pasif içiciliğe maruz kalmayın.
- Hava kirliliğinin yüksek olduğu günlerde dışarıda uzun süre kalmayın, maske kullanın.
- Evde hava temizleyici cihazlar kullanın ve pencereleri trafiğin yoğun olduğu saatlerde açmayın.
- Düzenli doktor kontrolü yaptırın ve solunum yolu enfeksiyonlarına karşı aşılarınızı ihmal etmeyin.
Bu öneriler, hem annenin hem de bebeğin sağlığını korumada kritik rol oynuyor. Türkiye Solunum Koalisyonu, konuyla ilgili farkındalığın artırılması için kamu spotları ve sosyal medya kampanyaları düzenlemeyi planlıyor.
Sonuç: Koruyucu Adımlar Hayat Kurtarıyor
KOAH ve astım gibi kronik solunum yolu hastalıkları, geri dönüşü olmayan hasarlara yol açabiliyor. Ancak gebelik döneminde alınacak basit önlemlerle bu hastalıkların görülme sıklığı azaltılabilir. Türkiye'de sigara kullanımının hala yüksek olması ve hava kirliliğinin bazı bölgelerde tehlikeli boyutlara ulaşması, konunun aciliyetini gözler önüne seriyor. Sağlık politikalarının, gebelikte sigara bırakma ve temiz hava erişimi konularına öncelik vermesi gerekiyor. Unutulmamalıdır ki, sağlıklı bir nesil için ilk adım, anne adaylarının bilinçlendirilmesi ve desteklenmesiyle başlar.
