Ankara 11. İdare Mahkemesi, 30 Ağustos 2023 tarihinde Kara Harp Okulu mezuniyet töreninin ardından başlatılan disiplin soruşturması kapsamında Türk Silahlı Kuvvetleri’nden (TSK) ihraç edilen Tabur Komutanı Kurmay Yarbay Halit Türkoğlu’nun açtığı davada üçüncü kez göreve iade kararı verdi. Mahkeme, daha önceki iki iade kararının Milli Savunma Bakanlığı (MSB) tarafından uygulanmaması üzerine yürütmeyi durdurma kararını tekrarladı.
Davanın seyri ve verilen kararlar
Kurmay Yarbay Halit Türkoğlu, 30 Ağustos 2023 tarihinde Kara Harp Okulu mezuniyet töreni sonrası bazı teğmenlerin kılıçlı yemin etmesi nedeniyle başlatılan soruşturma kapsamında 15 Ocak 2024’te TSK’dan ihraç edildi. Türkoğlu, ihraç kararına karşı Ankara 11. İdare Mahkemesi’nde dava açtı. Mahkeme, ilk kararında 12 Nisan 2024’te yürütmeyi durdurma kararı vererek Türkoğlu’nun göreve iade edilmesini istedi. Ancak MSB bu karara uymayarak işlemi yeniden tesis etti. Bunun üzerine Türkoğlu ikinci bir dava daha açtı ve mahkeme 20 Ağustos 2024’te ikinci kez yürütmeyi durdurma kararı verdi. MSB’nin bu karara da uymaması üzerine Türkoğlu’nun avukatları üçüncü kez başvurdu ve mahkeme 5 Kasım 2024’te üçüncü kez iade kararı çıkardı.
Mahkemenin gerekçesi ve hukuki boyut
Mahkeme kararında, disiplin soruşturmasının usul ve esas yönünden hukuka aykırı olduğunu, yemin töreninin askeri gelenekler çerçevesinde gerçekleştiğini ve ihraç kararının orantısız bir yaptırım olduğunu belirtti. Ayrıca, yürütmeyi durdurma kararlarının bağlayıcı olduğu ve idarenin bu kararlara uymak zorunda olduğu vurgulandı. Avukatı Mustafa Çelik, yaptığı açıklamada, “Müvekkilimiz üç kez mahkeme kararıyla göreve iade edilmesine rağmen, idare keyfi bir şekilde kararları uygulamıyor. Bu durum hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmıyor. Gerekli idari ve cezai başvuruları yapacağız” dedi.
Kılıçlı yemin tartışmaları ve askeri disiplin
Olay, 30 Ağustos 2023’te Kara Harp Okulu mezuniyet töreni sonrası bir grup teğmenin geleneksel kılıçlı yemin etmesiyle başladı. Tören sonrası bazı teğmenlerin Mustafa Kemal Atatürk’e bağlılık yemini ettikleri iddia edildi. MSB, bu eylemi disiplinsizlik olarak değerlendirerek soruşturma başlattı ve aralarında Kurmay Yarbay Halit Türkoğlu’nun da bulunduğu çok sayıda personeli ihraç etti. Ancak ihraç kararları, kamuoyunda tartışmalara yol açtı. Bazı çevreler yeminin masum bir gelenek olduğunu savunurken, MSB yetkilileri disiplinin hiçbir istisnaya izin vermediğini belirtti.
Bu süreçte daha önce de ihraç edilen diğer askerlerin açtığı davalarda benzer iade kararları çıktı. Ancak MSB’nin bu kararlara uymaması, yargı ile yürütme arasında gerilime neden oldu. Hukukçular, idarenin mahkeme kararlarını uygulamamasının anayasal bir suç olduğunu ve bu durumun yargı bağımsızlığını zedelediğini ifade ediyor.
Kurmay Yarbay Türkoğlu’nun üçüncü kez iade kararı alması, benzer durumdaki diğer askerler için de emsal teşkil edebilir. Ancak MSB’nin bu kararı da uygulayıp uygulamayacağı merak konusu. Askeri disiplin ile hukuk arasındaki bu çatışma, Türk yargı sisteminin işleyişine dair önemli bir test niteliği taşıyor.
