Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından haziran ayı enflasyon verilerinin açıklanmasının ardından, milyonlarca çalışanı ilgilendiren kıdem tazminatı tavanı yeniden belirlendi. Yeni yılın ilk yarısında geçerli olacak kıdem tazminatı tavan fiyatı, memur maaş katsayılarındaki güncellemeyle netleşti. Çalışanlar ve işverenler, kıdem tazminatı hesaplamalarında kullanılacak yeni oranı ve tavan ücreti merak ediyor.
Kıdem tazminatı tavanı ne kadar?
2024 yılının ikinci yarısında geçerli olmak üzere, kıdem tazminatı tavanı, en yüksek devlet memuruna (Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanı) ödenen emekli ikramiyesi dikkate alınarak hesaplanıyor. Yapılan güncellemeyle birlikte kıdem tazminatı tavanı, brüt 35.578,50 TL olarak belirlendi. Bu tutar, işverenin çalışana ödeyeceği kıdem tazminatının üst sınırını oluşturuyor. Yani bir çalışanın brüt ücreti ne kadar yüksek olursa olsun, kıdem tazminatı bu tavanı aşamıyor.
Kıdem tazminatı oranı nedir?
Kıdem tazminatı oranı, her bir yıl için brüt ücretin 30 günlük tutarı olarak uygulanıyor. Başka bir deyişle, çalışanın her yıl için bir aylık brüt maaşı kıdem tazminatı olarak hesaplanıyor. Örneğin, 10 yıl çalışan bir işçi, brüt maaşı üzerinden 10 aylık kıdem tazminatı almaya hak kazanıyor. Ancak bu tutar, yukarıda belirtilen tavan fiyatını geçemiyor.
Kıdem tazminatı nasıl hesaplanır?
Kıdem tazminatı hesaplamasında, işçinin son brüt ücreti esas alınıyor. Hesaplama şu şekilde yapılıyor:
- Çalışanın brüt maaşı belirlenir.
- Bu maaş, çalışılan yıl sayısı ile çarpılır.
- Elde edilen tutar, kıdem tazminatı tavanı ile karşılaştırılır; aşan kısım dikkate alınmaz.
Örneğin, brüt maaşı 40.000 TL olan bir çalışanın 5 yıl çalışması durumunda hesaplanan tutar 200.000 TL'dir. Ancak tavan 35.578,50 TL olduğu için yıllık bazda 35.578,50 TL, toplamda ise 177.892,50 TL kıdem tazminatı ödenir.
Kıdem tazminatından kesintiler
Kıdem tazminatından sadece damga vergisi kesintisi yapılıyor. 2024 yılı için damga vergisi oranı binde 7,59'dur. Ayrıca kıdem tazminatı, gelir vergisi ve SGK primine tabi değildir. Bu nedenle çalışanlar, tavan fiyat üzerinden hesaplanan tutarın neredeyse tamamını alabiliyor.
Kıdem tazminatına hak kazanabilmek için işçinin en az bir yıl çalışmış olması ve iş sözleşmesinin belirli şartlarla (işveren tarafından haksız fesih, askerlik, evlilik vb.) sona ermesi gerekiyor. Kendi isteğiyle istifa eden çalışanlar, kıdem tazminatı alamıyor.
Yeni tavan fiyat, 1 Temmuz 2024 itibarıyla geçerli olacak. İşverenler, bu tarihten sonra yapılacak ödemelerde güncel tavanı dikkate almak zorunda. Çalışanlar ise işten ayrılma durumunda hak ettikleri kıdem tazminatını bu limitler dahilinde talep edebilecek.
Enflasyonun yüksek seyrettiği bu dönemde, kıdem tazminatı tavanının memur maaş katsayısına endeksli olması, çalışanların alım gücünü korumada önemli bir rol oynuyor. Ancak tavan uygulaması, yüksek maaşlı çalışanlar için ciddi bir kayıp anlamına geliyor. Ekonomistler, tavanın kaldırılması veya daha esnek bir yapıya kavuşturulması gerektiğini savunuyor. Önümüzdeki dönemde bu konuda yasal düzenleme yapılıp yapılmayacağı merak konusu.
