Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'na bağlı Kentsel Dönüşüm Başkanlığı, önümüzdeki beş yılda deprem riski taşıyan 1,5 milyon konutun dönüşümünü hedefliyor. Başkanlık, 2024-2028 stratejik planı kapsamında kentsel dönüşüm çalışmalarını hızlandırmayı ve riskli yapı stokunu azaltmayı amaçlıyor. Bu kapsamda, deprem bölgelerindeki dönüşüm projelerine öncelik verilecek.
Hedefler ve Stratejik Plan
Kentsel Dönüşüm Başkanlığı, 2024-2028 dönemini kapsayan stratejik planında, deprem riski altındaki yapıların tespiti, tasfiyesi ve yeniden inşası için kapsamlı bir yol haritası belirledi. Plana göre, 5 yılda 1,5 milyon konutun dönüşümü tamamlanacak. Bu hedef, 2023 yılında gerçekleştirilen 300 bin konutluk dönüşüme kıyasla önemli bir artışı ifade ediyor. Bakanlık yetkilileri, özellikle İstanbul, İzmir, Bursa ve Adana gibi deprem riski yüksek illerde çalışmaların yoğunlaşacağını belirtti.
Finansman ve Teşvikler
Dönüşüm projelerinin finansmanı için çeşitli kaynaklar kullanılacak. Bakanlık, TOKİ iş birliğiyle sosyal konut projeleri geliştirecek, ayrıca kentsel dönüşüm kredileri ve faiz desteği sağlayacak. Riskli yapılarda oturan vatandaşlara kira yardımı ve taşınma desteği verilmesi planlanıyor. Bunun yanı sıra, özel sektörün dönüşüm projelerine katılımını teşvik etmek için imar hakkı transferi ve vergi indirimleri gibi araçlar devreye alınacak.
Geçmiş ve Arka Plan
1999 Marmara Depremi sonrası hız kazanan kentsel dönüşüm çalışmaları, 2012'de çıkarılan Riskli Yapıların Tespit ve Dönüşümü Yasası ile yasal çerçeveye kavuştu. Bugüne kadar 2,5 milyondan fazla bağımsız birimin dönüşümü tamamlandı. Ancak uzmanlar, Türkiye genelinde hala 6,7 milyon riskli konut bulunduğunu ve mevcut hızla bu sorunun çözülmesinin onlarca yıl alacağını ifade ediyor. Yeni hedefler, bu eleştirilere yanıt niteliği taşıyor.
Uzman Görüşleri ve Değerlendirme
Deprem mühendisleri, hedeflerin ulaşılabilir olması için belediyeler ve vatandaşlarla iş birliğinin kritik olduğunu vurguluyor. Kentsel dönüşüm projelerinde sıkça karşılaşılan mülkiyet sorunları ve imar uyuşmazlıkları, süreci yavaşlatan başlıca faktörler arasında yer alıyor. Başkanlık, bu sorunların çözümü için arabuluculuk mekanizmaları ve hızlı kamulaştırma yöntemleri üzerinde çalıştığını duyurdu. Uzun vadede, kentsel dönüşümün sadece yapı yenileme değil, aynı zamanda deprem bilincinin artırılması ve yapı denetim sisteminin güçlendirilmesiyle mümkün olacağı belirtiliyor.
