Bilecik'in Bozüyük ilçesinde, kaybolmaya yüz tutmuş geleneksel bir el sanatı olan Kayı bezi dokumacılığı, açılan atölye sayesinde yeniden canlanıyor. İlçede yaşayan kadınlar,
ilk olarak Halk Eğitim Merkezi tarafından hayata geçirilen "Kayı Bezi Dokuma Atölyesi Projesi" kapsamında bir araya geliyor. Kadınlar, hem bu kadim kültürü yaşatıyor hem de ev ekonomilerine katkı sağlıyor. Proje, yöresel motiflerin modern tasarımlarla buluşturulmasına da imkan tanıyor.
Geleneksel dokuma, modern yorumlarla buluşuyor
Bozüyük'teki atölyede çalışan kadınlar, geleneksel yöntemlerle üretilen Kayı bezini kullanarak tekstil ve dekoratif ürünler ortaya çıkarıyor. Yöreye özgü motifler, şal, fular, masa örtüsü ve çeşitli ev tekstili ürünlerinde hayat buluyor. Bu sayede, geçmişten bugüne aktarılan desenler gelecek kuşaklara taşınıyor.
Kadınlar, kursiyer olarak katıldıkları atölyede hem eğitim alıyor hem de üretim yapıyor. Usta öğreticiler eşliğinde, ipliğin boyanmasından tezgahın kurulmasına, dokuma tekniğinden ürünün tamamlanmasına kadar tüm aşamaları öğreniyorlar. Böylelikle, kaybolma tehlikesiyle karşı karşıya olan bu sanat dalı, belki de ilk kez bu kadar sistematik bir şekilde öğretiliyor.
Kültürel miras ve ekonomik kazanç bir arada
Kayı bezi dokumacılığı, Bilecik ve çevresinin önemli bir kültürel değeri olarak biliniyor. Osmanlı döneminde saray kumaşı olarak da kullanılan bu özel bez, pamuk ve ipek karışımıyla dokunuyor. Bölgeye özgü desenleri ve dayanıklılığıyla dikkat çekiyor. Ancak sanayileşmeyle birlikte el tezgahları terk edilmiş ve bu el sanatı az sayıda ustanın elinde kalmıştı.
Bozüyük'teki proje, bu kaybı önlemeyi hedefliyor. Kadınlar için açılan atölyeler, aynı zamanda istihdam yaratıyor. Ürettikleri ürünleri satarak gelir elde eden kadınlar, ekonomik anlamda da güçleniyor. Proje, kültürel bir değeri korurken, kadınların sosyal hayata katılımını da destekliyor.
Uygulamanın başarılı olması, diğer ilçe ve illere de örnek olma potansiyeli taşıyor. Kayı bezi gibi yöresel değerlerin, modern pazarlama teknikleriyle buluşturulması, bu alanların sürdürülebilirliğini sağlayabilir. Ayrıca, bu tür projeler, turistik ürün çeşitliliği açısından da bölgeye katkı sunuyor.
Bozüyük'teki kadınların emeği, sadece bir ürün ortaya çıkarmakla kalmıyor; aynı zamanda bir geçmişin, bir kültürün yaşatılmasına vesile oluyor. Tezgahlarda dokunan her motif, ata yadigarı bir hikayeyi geleceğe taşıyor. Bu yönüyle proje, kültürel süreklilik açısından da büyük önem taşıyor.
Gelecek nesillere aktarılacak bir miras
Atölyede yetişen kursiyerler, aldıkları eğitimle kendi iş yerlerini açabilecek düzeye geliyor. Kursu tamamlayan kadınların bir kısmı, kendi evlerinde tezgah kurarak üretime devam ediyor. Bu şekilde, bilgi ve beceri aileden aileye yayılıyor. Kayı bezi dokumacılığı, artık sadece geçmişin bir hatırası olmaktan çıkıp, yaşayan bir gelenek haline dönüşüyor.
Somut olmayan kültürel miras listesinde yer alabilecek düzeydeki bu değer, bölge halkının sahiplenmesiyle güçleniyor.
