Katar Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Macid el-Ensari, başkent Doha'da Katar ve Pakistan'ın arabuluculuğunda yürütülen ABD-İran dolaylı müzakerelerinde 'İslamabad Mutabakat Zaptı' kapsamında olumlu ilerleme sağlandığını açıkladı. El-Ensari, tarafların eski İran dini lideri Ali Hamaney'in cenaze töreninin ardından görüşmelere devam etme kararı aldığını belirtti. Mutabakat zaptının, nükleer konular, bölgesel güvenlik ve yaptırımlar gibi başlıkları kapsadığı ifade ediliyor.
Dolaylı müzakerelerde İslamabad Mutabakatı
Katar ve Pakistan'ın ortak girişimiyle başlatılan süreç, ABD ve İran arasında altı yılı aşkın süredir devam eden doğrudan müzakere eksikliğini gidermeyi hedefliyor. Sözcü El-Ensari, Doha'da gerçekleştirilen son turda 'önemli bir mutabakat zemini' oluştuğunu, ancak ayrıntıların henüz kamuoyuyla paylaşılamayacağını söyledi. İslamabad Mutabakat Zaptı'nın, tarafların 2015 Nükleer Anlaşması (JCPOA) çerçevesindeki taahhütlerine geri dönülmesi, bölgesel gerilimlerin azaltılması ve İran'a yönelik yaptırımların kademeli olarak hafifletilmesi gibi maddeler içerdiği belirtiliyor.
Hamaney'in cenazesi sonrası yeni randevu
El-Ensari, görüşmelerin eski İran dini lideri Ali Hamaney'in cenaze töreni nedeniyle kısa bir ara verdiğini, ancak her iki tarafın da bu sürecin devamından yana olduğunu vurguladı. 'Cenaze töreninin ardından diplomatik kanallar yeniden aktif hale gelecek ve bir sonraki tur için tarih belirlenecek' dedi. Uzmanlar, Hamaney sonrası İran'da oluşabilecek güç boşluğunun müzakereleri etkileyebileceğini, ancak Katar ve Pakistan'ın arabuluculuk rolünün sürecin istikrarını korumada kritik önem taşıdığını ifade ediyor.
Bölgesel denklemde Katar'ın rolü
Katar, son yıllarda Afganistan barış sürecinden ABD-İran gerginliğine kadar birçok bölgesel krizde arabuluculuk üstlendi. Doha yönetimi, hem ABD hem de İran ile koruduğu dengeli ilişkiler sayesinde iki taraf arasında güven köprüsü olmayı başarıyor. Pakistan ise İran ve Suudi Arabistan arasındaki gerilimlerde dengeleyici güç olarak öne çıkarken, nükleer silahlanma konusunda da İran'a alternatif bir model sunmaya çalışıyor. Yeni tur görüşmelerinin, Ramazan ayı sonrasına kalması beklenirken, tarafların somut adımlar atması halinde yıl sonuna kadar bir çerçeve anlaşmaya varılabileceği konuşuluyor.
Bağımsız değerlendirme
ABD-İran müzakerelerinde Katar ve Pakistan'ın arabuluculuğu, Washington ile Tahran arasında doğrudan diyaloğun mümkün olmadığı bir dönemde önemli bir alternatif kanal sunuyor. İslamabad Mutabakatı'nın başlıkları, tarafların birbirine yakınlaştığı alanları işaret etse de, özellikle yaptırımlar ve uranyum zenginleştirme gibi konularda derin görüş ayrılıkları sürüyor. İran'ın yeni dini liderinin sürece yaklaşımı ve ABD'nin Kasım 2025'teki başkanlık seçimleri öncesi diplomatik ilerleme arayışı, önümüzdeki aylarda müzakerelerin kaderini belirleyecek.
