Dışişleri Bakanlığı, Ukrayna’nın Odessa Limanı’ndan Türkiye’ye kuru yük taşımakta olan Türk sahipli, Vanuatu bayraklı bir geminin dün gece (28 Mayıs) bir insansız hava aracı tarafından hedef alındığını açıkladı. Bakanlıktan yapılan yazılı açıklamada, saldırıda can kaybı yaşanmadığı, gemi mürettebatının güvende olduğu ve gerekli diplomatik girişimlerin başlatıldığı belirtildi. Olay, Karadeniz'deki ticari deniz taşımacılığına yönelik tehditleri yeniden gündeme taşıdı.
Saldırının detayları
Dışişleri Bakanlığı kaynaklarından edinilen bilgiye göre, saldırıya uğrayan gemi, Ukrayna'nın Odessa Limanı'ndan aldığı kuru yükü Türkiye'ye getirmek üzere yola çıkmıştı. İnsansız hava aracı (İHA) saldırısı, geminin Odessa açıklarında bulunduğu sırada meydana geldi. Gemi kaptanının durumu hemen ilgili makamlara bildirmesi üzerine bölgedeki deniz trafiği geçici olarak durduruldu. Olayda gemide yangın veya ciddi hasar oluşmadığı, mürettebatın tahliye edilmesine gerek kalmadığı ifade edildi. Türk yetkililer, saldırıyı kınayarak Ukrayna ve uluslararası mercilerle koordinasyon halinde olduklarını duyurdu.
Bölgesel güvenlik endişeleri
Saldırı, Rusya-Ukrayna savaşının Karadeniz'de ticari gemiciliğe etkilerini bir kez daha gözler önüne serdi. Daha önce de benzer saldırılarda Ukrayna ve Rusya karşılıklı suçlamalarda bulunmuştu. Türkiye, Montrö Sözleşmesi kapsamında boğazlardan geçişleri kontrol ederken, Karadeniz'deki ticari gemilere yönelik artan riskler sigorta primlerini ve navlun fiyatlarını yükseltiyor. Uzmanlar, bu tür olayların tahıl koridoru anlaşmasının geleceğini de tehdit edebileceği uyarısında bulunuyor.
Diplomatik temaslar
Dışişleri Bakanlığı, saldırı sonrası Ukrayna makamlarıyla temasa geçtiğini ve olayın aydınlatılması için gerekli adımların atılacağını bildirdi. Ayrıca, Vanuatu bayraklı geminin Türk sahipli olması nedeniyle Türkiye'nin konsolosluk desteği sağlayacağı kaydedildi. Bakanlık açıklamasında “Sivil deniz ticaretine yönelik her türlü saldırı uluslararası hukuka aykırıdır ve kabul edilemez” ifadelerine yer verildi. Başka bir ülke gemisi ya da mürettebatın zarar görüp görmediği henüz bilinmiyor.
Geçmiş benzer olaylar
Karadeniz'de son aylarda birçok ticari gemi mayın, füze veya İHA tehdidiyle karşı karşıya kaldı. 2023'te bir gemi Romanya kıyılarında mayına çarpmış, 2024'te ise Rus savaş gemilerinin ateş açtığı iddia edilmişti. Türk sahipli gemiler daha önce de Rusya'nın Ukrayna limanlarına yönelik ablukası nedeniyle mahsur kalmıştı. Uzmanlar, Karadeniz'de seyir güvenliğinin sağlanması için uluslararası bir deniz konvoyu sistemi öneriyor.
Karadeniz'deki bu yeni saldırı, bölgede tansiyonun ne kadar yüksek olduğunu ve savaşın sivil denizciliği nasıl etkilediğini göstermektedir. Türkiye'nin arabulucu rolü ve Montrö Sözleşmesi'nden doğan sorumlulukları, bu tür krizlerde daha da önem kazanmaktadır. Saldırının failleri henüz belirlenememiş olsa da, uluslararası toplumun Karadeniz'de güvenli navigasyon için somut adımlar atması gerektiği açıktır.
