Karabağ'ın işgalden kurtarılmasının ardından başlatılan yeniden imar ve iskan süreci, yıllardır yurtlarından ayrı kalan aileleri yeniden vatan topraklarıyla buluşturuyor. Bu kapsamda, 1992 yılında yaşadığı Laçın'ın Sus köyünü terk etmek zorunda kalan 78 yaşındaki Veli Hüseyinov, 32 yıl aradan sonra memleketine döndü. Torunlarıyla birlikte köyüne yerleşen Hüseyinov, duygusal anlar yaşadı ve “Bir ömür geçti ama toprağımıza kavuştuk” sözleriyle mutluluğunu dile getirdi. Geri dönüş, Karabağ'da hayatın normale dönmesi ve bölgedeki demografik yapının yeniden tesis edilmesi açısından büyük önem taşıyor.
Sus Köyü'ne Dönüş ve Yeniden İmar
Laçın ilçesine bağlı Sus köyü, Birinci Karabağ Savaşı sırasında Ermeni güçlerinin kontrolüne geçmiş ve köy halkı zorunlu göçe tabi tutulmuştu. 2020 yılında İkinci Karabağ Savaşı'nın sona ermesiyle birlikte bölge Azerbaycan kontrolüne geçti. Bunun ardından Azerbaycan hükümeti, işgal döneminde zarar gören altyapıyı yeniden inşa etmek, konutlar yapmak ve geri dönüşü teşvik etmek amacıyla kapsamlı bir yeniden imar programı başlattı. Sus köyü de bu programın öncelikli bölgeleri arasında yer alıyor. Köyde inşaat çalışmaları devam ederken, dönen aileler için geçici konaklama imkanları da sağlanıyor. Veli Hüseyinov ve ailesi, yeni yapılan evlerine yerleşerek yeni hayatlarına başladı. Hüseyinov, duygularını şöyle ifade etti: “32 yıl hasretle bekledik. Çocuklarımız, torunlarımız bu toprakları ancak fotoğraflardan biliyordu. Şimdi onlara dedemizin, babamızın toprağını göstermekten gurur duyuyorum. Devletimiz sağ olsun, bize her türlü desteği veriyor.”
Geri Dönüşün Önemi ve Bölgesel Etkiler
Geri dönüşler, sadece bireysel bir mutluluk değil, aynı zamanda Karabağ'ın yeniden canlanması anlamına geliyor. Azerbaycan hükümeti, işgalden kurtarılan bölgelere nüfusun geri dönmesini stratejik bir hedef olarak belirlemiş durumda. Bu hedef doğrultusunda, yollar, enerji hatları, okullar, hastaneler ve diğer sosyal tesisler yeniden inşa ediliyor. Ayrıca, geri dönen ailelere ekonomik destekler sağlanıyor, tarım ve hayvancılık faaliyetleri teşvik ediliyor. Sus köyüne dönüşün, bölgedeki diğer köyler için de örnek teşkil etmesi bekleniyor. Uzmanlar, doğru ve sürdürülebilir bir imar sürecinin, Karabağ'ın yeniden bölgenin cazibe merkezi haline gelmesine katkı sağlayacağını vurguluyor. Bu süreç, aynı zamanda Azerbaycan ile bölge ülkeleri arasındaki ilişkileri de olumlu yönde etkileyebilir. Zira Karabağ'ın kalkınması, Güney Kafkasya'da istikrar ve işbirliği açısından kilit öneme sahip. Azerbaycan'ın kararlı adımları, uluslararası toplum tarafından da yakından izleniyor. Bölgedeki mayın temizleme çalışmaları ve altyapı projeleri, dış yatırımcıların da ilgisini çekiyor. Tüm bu gelişmeler, Karabağ'ın geleceğine dair umutları artırıyor. Ancak geri dönüş sürecinin sorunsuz tamamlanması için sağlık, eğitim, istihdam gibi alanlarda uzun vadeli planların hayata geçirilmesi gerekiyor. Azerbaycan devleti, bu konuda kararlılıkla çalışmalarını sürdürüyor. Veli Hüseyinov gibi binlerce aile, artık geleceğe umutla bakıyor. Onların yaşadığı bu sevinç, Karabağ'ın yeniden doğuşunun da en güzel kanıtı.
