Oxford Üniversitesi, Franz Kafka'nın ölümünün 100. yılı kapsamında düzenlenecek anma etkinliklerinde genç Türk besteci Can Bilir'i ağırlayacak. Üniversite, Kafka'nın tüm el yazmalarının yer alacağı özel bir sergi ve konser programını Bilir'in sanat yönetimine bıraktı. 2024 yılında gerçekleşecek etkinlikler, yazarın mirasını müzikle buluşturacak.
Kafka'nın Mirası Müzikle Yorumlanacak
Oxford Üniversitesi bünyesindeki Kafka Arşivi'nde bulunan el yazmaları, ilk kez bir besteci tarafından müzikal bir anlatıya dönüştürülecek. Can Bilir, yazarın el yazmalarındaki notları, karalamaları ve düzeltmeleri inceleyerek bunları ses tasarımı ve orkestrasyonla birleştirecek. Proje kapsamında Kafka'nın 'Dava', 'Şato' ve 'Amerika' romanlarının müsveddeleri ile mektuplarından ilham alan özgün kompozisyonlar seslendirilecek.
Bilir, yaptığı açıklamada Kafka'nın metinlerindeki belirsizlik ve labirent yapısının kendisi için güçlü bir müzikal malzeme sunduğunu belirtti. Sanatçı, el yazmalarındaki fiziksel izlerin — çizikler, silintiler, kenar notları — bir tür ritmik partiyson işlevi gördüğünü ifade etti. Bu yaklaşım, edebiyat ve müzik arasında disiplinlerarası bir köprü kurmayı hedefliyor.
Oxford'da Açılış Konseri ve Atölye Çalışmaları
Etkinlik takvimi, 3 Temmuz 2024'te Oxford Üniversitesi Sheldonian Tiyatrosu'nda yapılacak açılış konseriyle başlayacak. Konserde Bilir'in yeni eseri 'Kafka Fragmanları' ilk kez icra edilecek. Ardından yazarın ölüm yıldönümü olan 3 Haziran'da (bu yıl 100. yıl) özel bir anma gecesi düzenlenecek. Program kapsamında ayrıca üniversite öğrencileri ve akademisyenler için kompozisyon atölyeleri, el yazması inceleme seminerleri ve paneller yer alacak.
Oxford Üniversitesi Müzik Fakültesi yetkilileri, Can Bilir'in çağdaş müzik alanındaki yenilikçi yaklaşımının Kafka'nın edebi dehasıyla örtüştüğünü vurguladı. Üniversite, projenin yalnızca bir anma değil, aynı zamanda yeni bir sanatsal üretim süreci olduğunu belirtti. Etkinliklerin kayıtları daha sonra dijital arşivde erişime açılacak.
Genç Bestecinin Kariyerinde Dönüm Noktası
Can Bilir, 2018'de İstanbul Teknik Üniversitesi Türk Musikisi Devlet Konservatuvarı'ndan mezun oldu. O zamandan bu yana çağdaş klasik müzik ve elektronik kompozisyon alanlarında eserler üretti. Bilir'in 'Katmanlar' adlı oda müziği eseri 2021'de Amsterdam'da seslendirildi; 'Sessizlik Üzerine Çeşitlemeler' adlı elektroakustik çalışması ise 2022'de Berlin'de düzenlenen bir festivalde yer aldı. Sanatçı, ayrıca tiyatro ve film müzikleri de besteliyor.
Kafka projesi, Bilir'in uluslararası alanda en kapsamlı işi olacak. Daha önce edebiyat uyarlamalarına ilgi duyan besteci, 2020'de Samuel Beckett'in 'Mutlu Günler' oyunu için sahne müziği yazmıştı. Oxford'daki görev, onun hem akademik hem de sanatsal çevrelerde tanınırlığını artıracak.
Kafka Anmalarında Türkiye'nin Sanatsal Katkısı
Franz Kafka, 1883'te Prag'da doğdu ve 1924'te Viyana yakınlarında öldü. Eserleri 20. yüzyıl edebiyatının temel taşlarından biri kabul edilir. Ölümünün 100. yılı nedeniyle dünya genelinde çok sayıda etkinlik planlanıyor. Oxford Üniversitesi'nin projesi, bu anmalar arasında el yazmalarını merkeze alan ve disiplinlerarası bir yaklaşım sergileyen ilk girişim olma özelliği taşıyor.
Türkiye'den bir sanatçının böylesine prestijli bir arşivle çalışması, kültürel diplomasi açısından da dikkat çekici. Son yıllarda Türk besteciler ve icracılar uluslararası festivallerde daha görünür hale geldi. Bilir'in projesi, bu eğilimin somut örneklerinden biri olarak değerlendiriliyor.
Oxford Üniversitesi yetkilileri, etkinliklerin bilet satışlarından elde edilecek gelirin bir kısmının Kafka Arşivi'nin korunmasına ayrılacağını açıkladı. Ayrıca proje kapsamında bir belgesel çekimi ve kitap yayını da planlanıyor. Bilir, Kafka'nın el yazmalarını müzikle yorumlarken yazarın metinlerindeki çok katmanlı anlamı bozmadan yeni bir okuma sunmayı amaçlıyor. Bu girişim, edebiyat ve müzik dünyası arasında kalıcı bir işbirliğinin başlangıcı olabilir.
